Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

एषशास्ताचगोप्ताचनेताचयुधिसत्तमः ।भूतिकामश्चमेनित्यंनित्यंचसमरप्रियः ।।।।

eṣa śāstā ca goptā ca netā ca yudhi-sattamaḥ | bhūti-kāmaś ca me nityaṃ nityaṃ ca samara-priyaḥ ||

Dialah penghukum musuh, pelindung dan pemimpin—yang utama di medan laga; sentiasa menginginkan kejayaan bagi urusanku, dan sentiasa mencintai peperangan.

एषःthis (one)
एषः:
कर्ता
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जेष्यतिwill conquer
जेष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
काकत्स्थौthe two Kakutsthas (Rama and Lakshmana)
काकत्स्थौ:
कर्म
TypeNoun
Rootकाकत्स्थ (प्रातिपदिक; name/epithet)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन (dual accusative)
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
महाबलम्mighty
महाबलम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय: महत् बलं यस्य; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सुग्रीवम् इति विशेषणम्
वानरान्monkeys
वानरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
अपरान्other
अपरान्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; वानरान् इति विशेषणम्
घोरान्terrible
घोरान्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; वानरान् इति विशेषणम्
हनिष्यतिwill slay
हनिष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलृट् (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
परन्तपःscorcher of enemies
परन्तपः:
विशेषण (कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootपरम् + तप (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष: परान् तपति (scorcher of foes); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एषः इति विशेष्यस्य विशेषण/उपाधि

There, the highly furious Rakshasas also exterminated the Vanaras with their weapons and darts.

A
Akampana

FAQs

The verse highlights the ruler’s expectation that a leader should protect and guide his people; it indirectly points to rajadharma (duty of leadership), even though it is voiced from the opposing side.

In the war-council context, Akampana is being described as a capable commander—protector, leader, and battle-expert—fit to be relied upon in the coming clash.

Leadership and protective capability (netṛtva and goptṛtva), coupled with martial zeal.