Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka

विरूपाक्षस्तुमहताशूलखडगधनुष्मता ।बलेनराक्षसैस्सार्थंमध्यमंगुल्ममास्थितः ।।।।

virūpākṣas tu mahatā śūlakhaḍgadhanuṣmatā | balena rākṣasaiḥ sārthaṃ madhyamaṃ gulmam āsthitaḥ ||

Adapun Virūpākṣa, bersama bala besar bersenjatakan lembing, pedang dan busur, menguasai formasi di bahagian tengah bersama para Rākṣasa.

विरूपाक्षःVirūpākṣa
विरूपाक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvirūpākṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तुand, indeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक
महताwith a great
महता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग; तृतीया, एकवचन; बलेन इत्यस्य विशेषणम् (‘with a great’)
शूलखडगधनुष्मताwith spear-, sword-, and bow-bearing (troops)
शूलखडगधनुष्मता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśūla + khaḍga + dhanuṣmat (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समाससमाहार + मतुप्/मत्वर्थ (धनुष्मत्); तृतीया, एकवचन; बलेन इत्यस्य विशेषणम् (‘with spear-sword-bow-armed (force)’)
बलेनwith an army
बलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन
राक्षसैःwith rākṣasas
राक्षसैः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
सार्थम्together with
सार्थम्:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsārtham (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (in company with)
मध्यमम्middle
मध्यमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhyama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; गुल्मम् इति विशेषणम्
गुल्मम्troop-division, battalion
गुल्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgulma (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसकवत्); द्वितीया, एकवचन
आस्थितःoccupied, held position
आस्थितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

"Virupaksha stands in the middle of Lanka wielding spears, swords, bows and arrows accompanied by mighty army."

V
Virūpākṣa
R
Rākṣasas
L
Laṅkā (city implied)

FAQs

The verse highlights organized force; Dharma teaching emerges by contrast: organization is powerful, but righteousness depends on the cause it serves.

A major Rākṣasa commander (Virūpākṣa) is stationed in the city’s central battle formation.

Military organization and steadfast positioning.