Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

yasya vālā bahuvyāmā dīrghalāṅgūlam āśritā |

tāmrāpītāḥ sitāḥ śvetāḥ prakīrṇā ghoradarśanāḥ ||6.26.29||

Para pengikutnya berambut panjang dan berekor panjang; warnanya beraneka—kemerahan tembaga, kekuningan, pucat, dan putih—bertebaran luas, tampak menggerunkan.

yaḥhe who
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: 'but/indeed')
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
siṃha-saṅkāśaḥlion-like
siṃha-saṅkāśaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsiṃha (प्रातिपदिक) + saṅkāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष: siṃhasya saṅkāśaḥ (lion-like)
kapilaḥtawny
kapilaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootkapila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dīrgha-locanaḥlong-eyed
dīrgha-locanaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक) + locana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (dīrghāni locanāni yasya)
nibhṛtaḥcomposed
nibhṛtaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootni + √bhṛ (भृ धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'restrained/steady'
prekṣatelooks at
prekṣate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpra + √īkṣ (ईक्ष् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
laṅkāmLanka
laṅkām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
didhakṣanburning
didhakṣan:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Root√dah (दह् धातु)
Formकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'burning' (as if)
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
cakṣuṣāwith (his) eyes
cakṣuṣā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
vindhyamVindhya (mountain)
vindhyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvindhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (mountain-name)
kṛṣṇa-girimKrishnagiri
kṛṣṇa-girim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + giri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (kṛṣṇaḥ giriḥ)
sahyamSahya (mountain)
sahyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsahya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (mountain-name)
parvatammountain
parvatam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
sudarśanamSudarshana (mountain)
sudarśanam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsudarśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (mountain-name)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
satatamalways
satatam:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootsatatam (अव्यय)
Formनित्यत्ववाचक-अव्यय (adverb: always)
adhyāstedwells in / rules over
adhyāste:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootadhi + √ās (आस् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; 'sits/occupies (rules)'
rambhaḥRambha
rambhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootrambha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Name-marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनामनिर्देशक-अव्यय
yūthapaḥtroop-leader
yūthapaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyūthapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śatama hundred
śatam:
Visheshana (विशेषण/Numeral qualifier)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
śata-sahasrāṇāmof hundreds of thousands
śata-sahasrāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास
triṃśatthirty
triṃśat:
Visheshana (विशेषण/Numeral qualifier)
TypeNoun
Roottriṃśat (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (indeclinable-like numeral)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
hari-puṅgavāḥchief monkeys
hari-puṅgavāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक) + puṅgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: harīṇāṃ puṅgavāḥ (best of monkeys)
yamwhom
yam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देशवाचक
vānarāḥmonkey-warriors
vānarāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
śūrāḥheroic
śūrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśūra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
caṇḍāḥfierce
caṇḍāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootcaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
caṇḍa-parākramāḥof terrible valor
caṇḍa-parākramāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootcaṇḍa (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (caṇḍaḥ parākramaḥ yeṣām)
parivāryahaving surrounded
parivārya:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive)
TypeVerb
Rootpari + √vṛ (वृ धातु)
Formकृदन्त (ल्यप्/absolutive), अव्यय; 'having surrounded/escorted'
anugacchantifollow
anugacchanti:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootanu + √gam (गम् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
laṅkāmLanka
laṅkām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
marditumto crush
marditum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√mṛd (मृद् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
ojasāwith strength
ojasā:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

"He who was residing on the banks of Gomathi earlier, which was delightful with a range of mountain peaks extending far, was ruling this kingdom from the mountain Sankochana. He is Kumuda by name. He drags his troops delightfully the ones with hairy long tails, some of coppery red colour, some yellow and some with white tails. Such a Vanara called Kumuda is dragging hundred thousand Vanaras, some fastened and some scattered. He is one who has no pity and is frightening to look at. Single handed he is aspiring to crush Lanka with its army in war."

K
Kumuda
V
Vānara troops

FAQs

Dharma is supported by unity-in-diversity: varied groups and appearances still form one disciplined force when aligned to a righteous purpose.

The poem gives a vivid physical description of Kumuda’s contingent to convey scale, variety, and battle-readiness.

Saṅgha-śakti (strength of the collective): formidable presence arising from coordinated multitude.