Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

रावण-सारथि-संवादः

Ravana and the Charioteer: Counsel, Omens, and Battlefield Conduct

हीनवीर्यमिवाशक्तंपौरुषेणविवर्जितम् ।भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ।।।।विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् ।मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ।।।।

hīna-vīryam ivāśaktaṃ pauruṣeṇa vivarjitam |

bhīruṃ laghum ivāsattvaṃ vihīnam iva tejasā ||

vimuktam iva māyābhir astrair iva bahiṣkṛtam |

mām avajñāya durbuddhe svayā buddhyā viceṣṭase ||

Engkau menyangka aku seperti yang kehilangan keberanian, tidak berdaya, dan terpisah daripada keperwiraan—penakut, hina, kurang semangat dan cahaya wibawa—seolah-olah ditinggalkan oleh helah dan disingkirkan oleh senjata. Wahai yang berakal buntu, engkau meremehkanku lalu bertindak menurut pertimbanganmu yang sesat.

hīnavīryamdevoid of valor
hīnavīryam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roothīna-vīrya (प्रातिपदिक; hīna + vīrya)
FormNapुंसकliṅga (Neuter), Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa (addressed to sūta)
ivaas if/like
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (comparative particle)
aśaktamincapable
aśaktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-śakta (प्रातिपदिक; nañ + śakta)
Formśakta = √śak (शक्) + क्त; Napuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
pauruṣeṇaby manliness
pauruṣeṇa:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootpauruṣa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakliṅga (Neuter), Tṛtīyā (Ins/3rd), Ekavacana
vivarjitamdevoid of
vivarjitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-√vṛj (धातु)
FormPPP (क्त), Napuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; ‘deprived of’
bhīrumcowardly
bhīrum:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhīru (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
laghumpetty/light
laghum:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootlaghu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya
asattvamwithout strength/spirit
asattvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roota-sattva (प्रातिपदिक; nañ + sattva)
FormNapuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; used adjectivally
vihīnamdeprived
vihīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-hīna (प्रातिपदिक; vi + hīna)
FormNapuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya
tejasāin energy/splendor
tejasā:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
vimuktamabandoned
vimuktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-√muc (धातु)
FormPPP (क्त), Napuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; ‘abandoned/released’
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya
māyābhiḥby tricks/illusions
māyābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Ins/3rd), Bahuvacana (Plural)
astraiḥby weapons
astraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya
bahiṣkṛtamexpelled
bahiṣkṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahis-√kṛ (धातु)
FormPPP (क्त), Napuṃsakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; ‘driven out/excluded’
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
avajñāyadisregarding
avajñāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-√jñā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having disregarded/insulted’
durbuddheO evil-minded one
durbuddhe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdur-buddhi (प्रातिपदिक; dur + buddhi)
FormPuṃliṅga (Masculine; vocative usage), Sambodhana (Vocative), Ekavacana
svayāby your own
svayā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of buddhyā
buddhyāby intellect
buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
viceṣṭaseyou act/behave
viceṣṭase:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√ceṣṭ (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana; Ātmanepada

"You dullard! Disdaining me as not capable, lacking manliness, powerless, deficient in valour, timid, incapable, petty, devoid of energy, not knowing conjuring tricks, abandoned weapons, driven out, you act not knowing me in your own way foolishly using your discretion."

R
Rāvaṇa
C
charioteer (sārathi/sūta)

FAQs

Dharma restrains harsh speech and ego-driven accusation; leadership should correct with fairness, not insult born of pride and suspicion.

Rāvaṇa lashes out at his charioteer, interpreting a tactical withdrawal/handling of the chariot as disrespect and incompetence.

By contrast (negatively), the verse highlights the lack of kṣamā (forbearance) and the danger of ahaṅkāra (ego) in a ruler.