Shloka 5

रावणक्रोधः—रामस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Fury and Rama’s Harsh Admonition

Devanagari script

स शरैश्शरजालानिवारयन् समरेस्थितः ।गभस्तीनिवसूर्यस्यप्रतिजग्राहवीर्यवान् ।।।।

Transliteration

sa śaraiḥ śara-jālāni vārayans samare sthitaḥ |

gabhastīn iva sūryasya pratijagrāha vīryavān ||

Translation

Berdiri teguh dalam pertempuran, sang pahlawan perkasa menangkis jaring-jaring anak panah itu dengan anak panahnya sendiri, menahannya laksana matahari menanggung sinar-sinarnya.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• शरजालानि: nets/volleys of arrows
• शरजालानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शराणां जालानि); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• वारयन्: warding off
• वारयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; वारयति caus.)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थितः: standing
• स्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• गभस्तीन्: rays
• गभस्तीन्: Upameya (उपमेय)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• इव: like
• इव: Upama-sambandha (उपमा-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक

• सूर्यस्य: of the sun
• सूर्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• प्रतिजग्राह: received/endured
• प्रतिजग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

Valiant Sri Rama stood intercepting them when streams of arrows covered him, and tolerated them like the rays of the Sun.

Characters & Entities

• Rāma
• Sūrya (Sun, as simile)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Measured strength guided by dharma: Rāma does not lose control; he responds with disciplined defense, showing that righteous action is steady, not reckless.

What is the narrative situation?

Rāma deflects the incoming arrow-volleys with his own arrows and remains firmly positioned in the battle.

Which character virtue is emphasized?

Kṣānti and dhairya (forbearance and fortitude) combined with skill—enduring harm without abandoning righteous composure.