Shloka 63

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

Devanagari script

सकीर्यमाणश्शरजालवृष्टिभिर्महात्मनादीप्तधनुष्मतार्दितः ।भयात्प्रदुद्रावसमेत्यरावणोयथाविलेनाभिहतोबलाहकः ।।।।

Transliteration

sakīryamāṇaś śarajālavṛṣṭibhir mahātmanā dīptadhanuṣmatā 'rditaḥ |

bhayāt pradudrāva sametya rāvaṇo yathānilena 'bhihato balāhakaḥ ||

Translation

Dihimpit oleh pemanah agung berhati mulia dengan busur yang menyala, tatkala hujan jala anak panah berhamburan, Rāvaṇa pun lari ketakutan bersama para pengiringnya—bagaikan awan dipukul dan dihalau angin.

Word by Word

• स-कीर्यमाणः: being scattered (all around)
• स-कीर्यमाणः: कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गवत्) + कीर्यमाण (प्रातिपदिक; √कॄ/किर् कर्मणि वर्तमानकृदन्त)
• Form: अव्ययीभाव: 'सह कीर्यमाणः' (intensified sense: being scattered all around); कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); रावणः इत्यस्य विशेषण

• शर-जाल-वृष्टिभिः: by showers of masses of arrows
• शर-जाल-वृष्टिभिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमाससमूह: 'शराणां जालस्य वृष्टिः' = shower of a net/mass of arrows; स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Ins. 3), बहुवचन (pl.)

• महात्मना: by the great-souled one (Rama)
• महात्मना: कर्ता (Karta/Agent in passive; कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.)

• दीप्त-धनुष्मता: by (him) of blazing bow
• दीप्त-धनुष्मता: करण/कर्ता (Instrument/Agent descriptor)
• Type: Noun
• Root: दीप्त (प्रातिपदिक) + धनुष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: 'दीप्तः धनुष्मान्' = the one with blazing bow; तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.); महात्मना इत्यस्य विशेषणभावेन

• अर्दितः: afflicted, battered
• अर्दितः: कर्म (Karma/Patient in passive)
• Type: Verb
• Root: अर्द् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); रावणः इत्यस्य विशेषण

• भयात्: from fear
• भयात्: हेतु/अपादान (Hetu/Cause; Ablative)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (Abl. 5), एकवचन (sg.)

• प्रदुद्राव: ran away
• प्रदुद्राव: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-द्रु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.); परस्मैपद

• समेत्य: having come together, having joined (with others)
• समेत्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-इ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• यथा: as, like
• यथा: अव्यय-सम्बन्ध (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (comparative)

• अनिलेन: by the wind
• अनिलेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: अनिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.)

• अभिहतः: struck, battered
• अभिहतः: कर्म (Karma/Patient in passive)
• Type: Verb
• Root: अभि-हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); बलाहकः इत्यस्य विशेषण

• बलाहकः: a cloud
• बलाहकः: कर्ता (Karta/Subject of simile)
• Type: Noun
• Root: बलाहक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

Context

The dreadful great sound that arose from the bow strings of both Rama and Ravana was astonishing to witness.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• anila (wind)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma ultimately loses moral steadiness: when confronted by disciplined, righteous power, the unrighteous side collapses into fear and retreat.

What is the narrative situation?

Rāma’s overwhelming arrow-storm forces Rāvaṇa to withdraw, compared poetically to a cloud driven by wind.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s vīrya joined with dharmic focus—effective strength that compels injustice to yield.