Shloka 49

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

Devanagari script

स्वादूदस्योत्तरे देशे योजनानि त्रयोदश।।4.40.49।।जातरूपशिलो नाम महान्कनकपर्वतः।

Transliteration

svādūdasyottare deśe yojanāni trayodaśa | jātarūpaśilo nāma mahān kanakaparvataḥ ||

Translation

Di utara lautan air manis itu, pada jarak tiga belas yojana, berdirilah sebuah gunung emas yang agung bernama Jātarūpaśila.

Word by Word

• स्वादूदस्य: of the Svādūda (sweet-water ocean)
• स्वादूदस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: स्वादु-उद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभाव: स्वादु उदः यस्य/स्वादूदः = ‘sweet-water ocean’); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen sg)

• उत्तरे: in the northern
• उत्तरे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन (loc sg); विशेषण

• देशे: region
• देशे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc sg)

• योजनानि: yojanas
• योजनानि: परिमाण (measure)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (nom/acc pl)

• त्रयोदश: thirteen
• त्रयोदश: परिमाण (measure qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रयोदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु/संख्यासमास-स्वरूप संख्या; (indeclinable-like numeral) ‘thirteen’—योजनानि इति विशेषण

• जातरूपशिलः: Jātarūpaśila (name)
• जातरूपशिलः: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: जातरूप-शिल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: जातरूपस्य शिला/शिलाभूतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम: named
• नाम: विशेषण-निपात (naming particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय (particle) नामार्थक—‘called/named’

• महान्: great
• महान्: कर्ता (Kartā qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• कनकपर्वतः: golden mountain
• कनकपर्वतः: कर्ता (Kartā/apposition)
• Type: Noun
• Root: कनक-पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (कर्मधारय: कनकः पर्वतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

'Thirteen yojanas to the north of this ocean of pure waters is a huge golden mountain called Jatarupasila.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is duty carried out with clarity: the search is not random but disciplined, using precise orientation and measured distances.

What is the narrative situation?

Sugriva gives navigational and landmark details to guide the search for Sītā across vast regions.

Which character virtue is emphasized?

Leadership and foresight—organizing a mission with concrete, actionable guidance.