Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

चित्रकूटवर्णनम् (Description of Chitrakūṭa) / Rama Shows Sita Chitrakuta

नानामृगगणद्वीपितरर्क्ष्वृक्षगणैर्वुतः।अदुष्टैर्भात्ययं शैलो बहुपक्षिसमायुतः।।।।

nānāmṛgagaṇa-dvīpi-tararkṣvṛkṣagaṇair vṛtaḥ |

aduṣṭair bhāty ayaṃ śailo bahupakṣisamāyutaḥ ||

Gunung ini tampak berseri, dipenuhi pelbagai burung dan dikelilingi kawanan binatang aneka rupa—harimau, bintang, dan beruang—yang di sini seakan-akan jinak, bebas daripada keganasan.

आम्रजम्ब्वसनैःwith mango, rose-apple and asana trees
आम्रजम्ब्वसनैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआम्र + जम्बु + असन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (mango, rose-apple, asana trees)
लोध्रैःwith lodhra trees
लोध्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootलोध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
प्रियालैःwith priyāla trees
प्रियालैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रियाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
पनसैःwith jackfruit trees
पनसैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपनस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
धवैःwith dhava trees
धवैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
अङ्कोलैःwith aṅkola trees
अङ्कोलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअङ्कोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
भव्यतिनिशैःwith splendid tinisa trees
भव्यतिनिशैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभव्य + तिनिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (भव्याः तिनिशाः = 'splendid tinisa trees')
बिल्वतिन्दुकवेणुभिःwith bilva, tinduka and bamboos
बिल्वतिन्दुकवेणुभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबिल्व + तिन्दुक + वेणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (bilva, tinduka, bamboo)
काश्मर्यारिष्टवरुणैःwith kāśmarya, ariṣṭa and varuṇa trees
काश्मर्यारिष्टवरुणैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकाश्मर्य + अरिष्ट + वरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः
मधूकैःwith madhūka trees
मधूकैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमधूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
तिलकैःwith tilaka trees
तिलकैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतिलक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
तथाalso/similarly
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/रीतिवाचक (also/similarly)
बदर्यामलकैःwith badarī and āmalaka trees
बदर्यामलकैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबदरी + आमलक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (jujube and myrobalan)
नीपैःwith nīpa trees
नीपैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootनीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
वेत्रधन्वनबीजकैःwith cane, dhanvana and bījaka (pomegranate) trees
वेत्रधन्वनबीजकैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवेत्र + धन्वन + बीजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (cane, dhanvana, pomegranate etc.)
पुष्पवद्भिःwith flowering (trees)
पुष्पवद्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत् (प्रातिपदिक; मतुप्/वतुप्)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; वतुप्-प्रत्ययान्त (possessive: 'flowering'); विशेषणम् (qualifying the trees)
फलोपेतैःladen with fruits
फलोपेतैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootफल + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त, उप + इ); पुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (फलेन उपेताः = 'endowed with fruits'); विशेषणम्
छायावद्भिःshady
छायावद्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootछाया + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; वतुप्-प्रत्ययान्त (possessive: 'shady'); विशेषणम्
मनोरमैःdelightful
मनोरमैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; विशेषणम्
एवमादिभिःwith such (trees) and others
एवमादिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootएवम् (अव्यय) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; समासः—अव्ययीभावः (एवम् + आदि = 'such and the rest'); करणार्थे
आकीर्णःfilled/covered
आकीर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + कृ (धातु) -> आकीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषणम् (qualifying गिरिः: 'strewn/filled')
श्रियम्splendour/prosperity
श्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
पुष्यतिnourishes/enhances
पुष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष् (धातु)
Formलट्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (qualifying गिरिः)
गिरिःmountain
गिरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

This mountain with its peaks is adorned with various minerals. Some of the regions have the radiance of silver and bronze, some look bloodred or maddercrimson, some sparkle like the rarest of gems while others shine like topaz or crystal or a flower of ketaka plant or shimmer like stars and quicksilver.

R
Rāma
S
Sītā
M
mountain (Citrakūṭa implied)
B
birds
T
tigers
B
bears

FAQs

The verse gestures toward ahimsa and harmony: in a sanctified, disciplined space, even fierce creatures are imagined as restrained—mirroring the moral restraint expected of humans.

Rāma continues presenting Citrakūṭa as a peaceful dwelling-place for their exile, emphasizing the unusual gentleness of its wildlife.

Rāma’s trust in a dharmic environment and his calming leadership—he frames the forest as safe through the lens of moral order.