Shloka 15

यदीह शरदोऽनेकास्त्वया सार्धमनिन्दिते।लक्ष्मणेन च वत्स्यामि न मां शोकः प्रधक्ष्यति।।।।

yadīha śarado 'nekās tvayā sārdham anindite | lakṣmaṇena ca vatsyāmi na māṃ śokaḥ pradhakṣyati ||

Wahai yang tiada cela, jika aku tinggal di sini melalui banyak musim luruh bersama engkau dan bersama Lakṣmaṇa, maka dukacita tidak akan pernah membakar diriku.

yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormConditional particle (शर्त/सम्भावनाबोधक अव्यय)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAdverb of place (देशवाचक अव्यय)
śaradaḥautumns
śaradaḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootśarad (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन) (Vedic/epic form śaradaḥ for śaradaḥ/śaradaḥ)
anekāḥmany
anekāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन), qualifying śaradaḥ
tvayāwith you
tvayā:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
sārdhamtogether
sārdham:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsārdham (अव्यय)
FormAdverb/particle meaning 'together with' (सहवाचक अव्यय)
aninditeO blameless one
anindite:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootanindita (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
lakṣmaṇenawith Lakṣmaṇa
lakṣmaṇena:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vatsyāmiI shall live/dwell
vatsyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (वसति) (धातु)
FormLuṭ-lakāra (लुट्/Periphrastic future), Uttama-puruṣa (1st person/उत्तम), Ekavacana (एकवचन)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेधक अव्यय)
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaham (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śokaḥgrief
śokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśoka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
pradhakṣyatiwill consume/burn up
pradhakṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√dhakṣ (धक्षति) (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्/Present), Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथम), Ekavacana (एकवचन)

O flawless one, if I am to live here for many years to come with you and Lakshmana,no grief will consume me.

R
Rāma
S
Sītā
L
Lakṣmaṇa
C
Citrakūṭa (implied)

FAQs

Dharma is resilience grounded in right relationships: companionship in righteousness (with Sītā and Lakṣmaṇa) becomes a shield against despair, enabling steadfast adherence to duty.

While praising Citrakūṭa, Rāma expresses that living there with Sītā and Lakṣmaṇa would make exile emotionally sustainable.

Rāma’s fortitude (dhairya) and loving dependence on family solidarity rather than royal comfort.