Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः।ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः।।2.70.27।।

abhyatītya tato 'paśyad antaḥpuram udāra-dhīḥ |

tatas tad bharataḥ śrīmān āviveśa anivāritaḥ ||2.70.27||

Setelah melangkah maju, Bharata yang berjiwa mulia melihat bahagian dalam istana; lalu Bharata yang berseri itu pun memasukinya tanpa dihalang.

अभ्यतीत्यhaving crossed
अभ्यतीत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√i (धातु; इण्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमवाचक (thereafter/from there)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अन्तःपुरम्inner apartments
अन्तःपुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootantaḥpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष
उदारधीःnoble-minded
उदारधीः:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudāra-dhī (प्रातिपदिक; उदार + धी)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय (उदारा धीः यस्य)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमवाचक
तत्that (place)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'अन्तःपुरम्' इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
भरतःBharata
भरतः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
श्रीमान्splendid
श्रीमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
आविवेशentered
आविवेश:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√viś (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: आ
अनिवारितःunhindered
अनिवारितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanivārita (कृदन्त; अन् + √vār वार्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (unrestrained)

The family priest (Vasistha) and all the counsellors have enquired about your welfare. You must return immediately. There is an urgent matter to be attended by you.

B
Bharata
A
antaḥpura (inner palace quarters)

FAQs

Dharma includes rightful access and responsibility within the royal household—Bharata’s unhindered entry indicates legitimate standing and duty in family matters.

Bharata moves from the public royal road into the palace’s inner quarters, preparing to take leave of elders and set out.

Nobility of mind (udāratā)—his actions are purposeful and respectful, not driven by vanity or indulgence.