Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

चित्रकूटगमनम् तथा पर्णशालाप्रवेशः

Arrival at Chitrakuta and Establishing the Leaf-Hut

लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च।कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः।।।।

lakṣmaṇa ānaya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca | kuruṣvāvasathaṁ saumya vāse me ’bhirataṁ manaḥ ||

“Wahai Lakshmana, bawakan kayu-kayu yang kukuh, tegap dan baik. Wahai yang lemah lembut, dirikanlah sebuah tempat berteduh; hatiku berkenan untuk tinggal di sini.”

लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन
आनयbring
आनय:
Prayojaka (प्रयोजक/आदेश)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
दारूणिlogs/wood pieces
दारूणि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदारु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
दृढानिstrong
दृढानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; ‘दारूणि’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वराणिgood/choice
वराणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; ‘दारूणि’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
कुरुष्वmake/build
कुरुष्व:
Prayojaka (प्रयोजक/आदेश)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
अवसथम्dwelling
अवसथम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअवसथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; स्नेहसम्बोधन
वासेin staying/dwelling
वासे:
Adhikarana (अधिकरण/स्थान)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive); एकवचन; सर्वनाम
अभिरतम्eager/delighted
अभिरतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-रत (प्रातिपदिक); रम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘मनः’ इत्यस्य विशेषणम्
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Listen to the songs of the forest birds, O son of Sumitra! O tormentor of foes! it is time we set out.

R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Dharma is orderly living even in hardship: establishing a simple shelter reflects responsibility, moderation, and readiness to continue righteous living without dependence or complaint.

Rama instructs Lakshmana to fetch solid wood and construct a hut, indicating his decision to stay there.

Lakshmana’s service-oriented readiness is implied, and Rama’s steadiness in decision-making is explicit.