Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

चित्रकूटमार्गोपदेशः

Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing

कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम्।।।।यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम्।।।।

kālindīmadhyamāyātā sītā tv enām avandata | svasti devi tarāmi tvāṃ pārayen me patir vratam ||

jakṣye tvāṃ gosahasreṇa surāghaṭaśatena ca | svasti pratyāgate rāme purīm ikṣvākupālitām ||

Tatkala sampai ke tengah arus Kāliṇdī (Yamunā), Sītā menunduk menyembah dewi sungai itu, lalu berkata: “Sejahteralah, wahai Devī; aku sedang menyeberangimu—semoga nazar suamiku terlaksana. Apabila Rāma kembali dengan selamat ke Ayodhyā, kota yang dipelihara keturunan Ikṣvāku, aku akan memuja engkau dengan seribu ekor lembu dan seratus tempayan surā.”

कालिन्दीमध्यम्the middle of the Kalindi
कालिन्दीमध्यम्:
Karma (कर्म; goal reached)
TypeNoun
Rootकालिन्दी + मध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कालिन्द्याः मध्यम्) ‘the middle of the Kalindi’
आयाताhaving reached
आयाता:
Karta (कर्ता; participle agreeing with subject)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come/reached’ (agreeing with सीता)
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुthen
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
एनाम्this (river)
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
अवन्दतsaluted
अवन्दत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवन्द् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वस्तिhail; may there be safety
स्वस्ति:
Sambodhana/Prayojana (आशीर्वाद-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootsvasti (अव्यय)
Formअव्यय (benedictive particle) ‘well-being/safety’
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तरामिI cross
तरामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री/पुं, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
पारयेत्may fulfill
पारयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपारय् (धातु; causative of तॄ/पॄ)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘may (he/it) fulfill/carry through’
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन एन्क्लिटिक; ‘my’
पतिव्रतम्my wifely vow
पतिव्रतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपति + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पतेः व्रतम्) ‘vow of devotion to husband’
यक्ष्येI will worship/sacrifice
यक्ष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
गोसहस्रेणwith a thousand cows
गोसहस्रेण:
Karana (करण; means/offer)
TypeNoun
Rootगो + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (गवां सहस्रम्) ‘with a thousand cows’
सुराघटशतेनwith a hundred pots of wine
सुराघटशतेन:
Karana (करण; means/offer)
TypeNoun
Rootसुरा + घट + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (सुरायाः घटानां शतम्) ‘with a hundred pots of wine’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
स्वस्तिhail; may there be safety
स्वस्ति:
Sambandha (आशीर्वाद-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootsvasti (अव्यय)
Formअव्यय (benedictive particle)
प्रत्यागतेupon (his) return
प्रत्यागते:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeVerb
Rootप्रति + आ + गम् (धातु)
Formकृदन्त-क्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative absolute with रामे ‘on (his) return’
रामेwhen Rama (has returned)
रामे:
Adhikarana (अधिकरण; locative absolute)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म; goal)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इक्ष्वाकुपालिताम्ruled by the Ikshvakus
इक्ष्वाकुपालिताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइक्ष्वाकु + पालित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (इक्ष्वाकुभिः पालिता) ‘ruled/protected by the Ikshvakus’

Seeing them setting forth, the great sage blessed them for a safe journey and followed them like a father following his children.

S
Sītā
K
Kāliṇdī (Yamunā)
R
Rāma
A
Ayodhyā
I
Ikṣvāku dynasty

FAQs

Dharma is shown as reverence joined to accountability: Sītā prays for safe passage and binds herself to a future act of worship if the desired outcome occurs—linking faith with truthful commitment.

Midway through crossing the Yamunā, Sītā offers salutations and makes a conditional vow of offerings upon Rāma’s safe return to Ayodhyā.

Pativratā-nisthā (steadfast devotion to her husband’s righteous path) and satya-saṅkalpa (truthful resolve to keep a vow).