Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 20, Shloka 17

अयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः

Rama Enters Kauśalyā’s Antaḥpura; Ritual Preparations and the Shock of Exile

Devanagari script

देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत्समुद्यतम्।दध्यक्षतं घृतं चैव मोदकान्हविषस्तथा।।।।लाजान्माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।समिध: पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः।।।।

Transliteration

devakāryanimittaṃ ca tatrāpaśyat samudyatam |

dadhyakṣataṃ ghṛtaṃ caiva modakān haviṣas tathā ||

lājān mālyāni śuklāni pāyasaṃ kṛsaraṃ tathā |

samidhaḥ pūrṇakumbhāṃś ca dadarśa raghunandanaḥ ||

Translation

Di situ Rāma melihat segala persiapan untuk upacara suci: dadih dan akṣata (butir berkat), ghee, manisan, serta bahan-bahan havis; juga biji-bijian panggang, kalungan bunga putih, payasa dan kṛsara (nasi bercampur bijan); berikut kayu samidh untuk korban dan tempayan-tempayan berisi air penuh—semuanya dilihat oleh kegembiraan keturunan Raghu.

Word by Word

• देवकार्यनिमित्तम्: (things) for a religious purpose
• देवकार्यनिमित्तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देव-कार्य-निमित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: तत्पुरुष (देवकार्यस्य निमित्तम् = for divine/ritual purpose)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• समुद्यतम्: kept ready, prepared
• समुद्यतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-यत् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle) from √यत् with सम्+उद्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (devakāryanimittam understood as 'items')

• दध्यक्षतम्: curd and (turmeric-smeared) rice-grains
• दध्यक्षतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: दधि-अक्षत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: द्वन्द्व (दधि च अक्षतं च)

• घृतम्: ghee
• घृतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• एव: also/indeed
• एव: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• मोदकान्: sweetmeats
• मोदकान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मोदक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• हविषः: oblations
• हविषः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Vedic/epic usage; object list)

• तथा: also
• तथा: निपात (Particle/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यतावाचक

• लाजान्: parched grains
• लाजान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: लाजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• माल्यानि: garlands
• माल्यानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: माल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• शुक्लानि: white
• शुक्लानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (mālyāni)

• पायसम्: rice-milk pudding
• पायसम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृसरम्: kṛsara (mixed rice dish)
• कृसरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कृसर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तथा: also
• तथा: निपात (Particle/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• समिधः: fuel-sticks, faggots
• समिधः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage; object list)

• पूर्णकुम्भान्: filled jars (of water)
• पूर्णकुम्भान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पूर्ण-कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय (पूर्णाः कुम्भाः)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• रघुनन्दनः: delight of the Raghu line (Rama)
• रघुनन्दनः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रघु-नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: तत्पुरुष (रघोः नन्दनः)

Context

There Rama saw curd, grains of rice, clarified butter, sweetmeats, oblations, parched grain, white garlands, porridge of cooked rice mixed with sesame seeds, sacrirficial faggots, vessels filled with water, etc. kept ready for religious rites.

Characters & Entities

• Rāma (Raghunandana)
• akṣata
• ghṛta
• havis
• lāja
• mālya (white garlands)
• pāyasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as disciplined reverence—household life upholds righteousness through orderly worship, offerings, and purity of conduct.

What is the narrative situation?

Rāma arrives and observes that items required for worship and sacred observances have already been arranged, indicating an ongoing religious setting in the palace quarters.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s attentiveness and respect for dharmic practice—he notices and recognizes the ritual order rather than treating it as mere decoration.