Shloka 13

ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः।अवतीर्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह।।।।

tatas tu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ | avatīrya rathāt tūrṇaṃ gurūn idam uvāca ha || 2.115.13 ||

Kemudian Bharata segera memasuki Nandigrāma; turun dari rata dengan cepat, lalu berkata demikian kepada para guru dan orang tua.

tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kṣipramswiftly
kṣipram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṣipra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (swiftly)
nandigrāmamNandigrāma
nandigrāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnandigrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
praviśyahaving entered
praviśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-viś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्ग: प्र-
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
avatīryahaving alighted
avatīrya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-tṝ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्ग: अव-
rathātfrom the chariot
rathāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (ablative)
tūrṇamquickly
tūrṇam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय
gurūnthe preceptors
gurūn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
idamthis (speech)
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्यस्य कर्मरूपेण (object: 'this')
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
haindeed (narrative)
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formस्मरण/वृत्तान्तसूचक-अव्यय (narrative particle)

Bharata entered Nandigrama quickly, alighted from the chariot and then, addressing, the preceptors, said:

B
Bharata
N
Nandigrāma
G
gurus/elders

FAQs

Dharma proceeds through consultation and respect: Bharata does not act unilaterally but turns to elders immediately, modelling accountable leadership.

Upon reaching Nandigrāma, Bharata dismounts and prepares to state his intention or request before the preceptors.

Promptness joined with humility: swift action is balanced by deference to moral and social authority.