Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

गुणप्रशंसा–युवराजनिर्णयः

Praise of Rama’s Virtues and the Decision on the Heir-Apparent

शास्त्रज्ञश्च कृतज्ञश्च पुरुषान्तरकोविदः।यः प्रग्रहानुग्रहयोर्यथान्यायं विचक्षणः।।।।

śāstra-jñaś ca kṛta-jñaś ca puruṣāntara-kovidaḥ | yaḥ pragrahānugrahayor yathā-nyāyaṃ vicakṣaṇaḥ ||

Baginda mengetahui śāstra dan juga tahu berterima kasih; mahir memahami perbezaan watak manusia. Dalam menegur dan dalam mengurnia, Baginda bijaksana—bertindak menurut keadilan.

śāstra-jñaḥversed in scriptures
śāstra-jñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśāstra (प्रातिपदिक) + jñā (धातु)→jña (कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष ‘शास्त्रं जानाति’ → jña; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘scripture-knowing’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
kṛta-jñaḥgrateful
kṛta-jñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ) + jñā (धातु)→jña (कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष ‘कृतं (उपकारं) जानाति’ → kṛtajña; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘grateful’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
puruṣa-antara-kovidaḥskilled in discerning men’s inner nature
puruṣa-antara-kovidaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक) + kovida (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष ‘पुरुषाणाम् अन्तरम्’ (difference/inner nature) + kovida; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘skilled in discerning men’s differences’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम ‘who’
pragraha-anugrahayoḥin reprimand and favor
pragraha-anugrahayoḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpragraha (प्रातिपदिक) + anugraha (प्रातिपदिक)
Formसमास: द्वन्द्व; पुल्लिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-द्विवचनरूप (Genitive/Locative dual) ‘in/of reprimand and favor’; here with yathānyāyam = ‘in the matter of’
yathā-nyāyamaccording to justice
yathā-nyāyam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + nyāya (प्रातिपदिक)
Formसमास: अव्ययीभाव ‘यथान्यायम्’ = according to justice; अव्यय (adverbial)
vicakṣaṇaḥdiscerning
vicakṣaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-cakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘discerning/skillful’

He was versed in scriptures. He was grateful (to those who did him some good) and skilled in differentiating the comparative merits of men. Fair in his judgement he dispensed justice in accordance with law by reprimanding (the delinquent) and favouring (the honest).

R
Rāma

FAQs

Dharma in governance requires impartial justice: knowing when to discipline and when to reward, based on true merit and guided by śāstra and nyāya.

The poem continues to present Rāma as an ideal administrator—learned, fair, and capable of nuanced judgement.

Judicious fairness—balanced use of punishment and favor, combined with gratitude and knowledge.