Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Primordial Creation: From Brahman to the Cosmic Egg

विकुर्वाणानिचांभांसिगंधमात्रंससर्जिरे । तस्माज्जाता मही चेयं सर्वभूतगुणाधिका

vikurvāṇānicāṃbhāṃsigaṃdhamātraṃsasarjire | tasmājjātā mahī ceyaṃ sarvabhūtaguṇādhikā

Apabila air mengalami perubahan, ia melahirkan ‘gandha’ (keharuman) semata sebagai sifat halusnya. Daripadanya lahirlah bumi ini—dilengkapi dengan sifat-sifat semua makhluk dalam kadar yang paling unggul.

vikurvāṇānitransforming
vikurvāṇāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvikurvāṇa (कृदन्त; √kṛ ‘कृ’ + vi उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त — ‘transforming’ (qualifying ambhāṃsi)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
ambhāṃsiwaters
ambhāṃsi:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootambhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
gandha-mātrammere smell
gandha-mātram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
sasarjirecreated; produced
sasarjire:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√sṛj (सृज् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपदम्
tasmātfrom that
tasmāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम — ‘from that’
jātāwas born; arose
jātā:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय; past passive participle) — ‘born/produced’
mahīearth
mahī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
iyamthis
iyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
sarva-bhūta-guṇa-adhikāabounding in all elemental qualities
sarva-bhūta-guṇa-adhikā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + adhikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः — ‘सर्वेषां भूतानां गुणेभ्यः अधिका’ (superior/exceeding in qualities of all beings/elements)

Narrator (cosmogonic description; specific speaker not explicit in the provided verse context)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: vikurvāṇāni + ca + ambhāṃsi → vikurvāṇānicāṃbhāṃsi; gandhamātram + sasarjire → gaṃdhamātraṃsasarjire (anusvāra/spacing); tasmāt + jātā → tasmājjātā; ca + iyam → ceyaṃ.

FAQs

It states that when the primordial waters transform, the subtle principle of fragrance (gandha) is produced, and from that transformation Earth (mahī) arises.

In classical Indian cosmology, fragrance is the characteristic subtle quality associated with the Earth element (pṛthvī). The verse links Earth’s emergence to the manifestation of this defining quality.

It suggests Earth is a composite, richly qualified element—supporting and containing multiple properties needed for embodied life, making it especially suited as the basis for living beings.