Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 131

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

षट्षष्ठाष्टेषु वह्न्यर्णैर्हृदयाद्यंगकल्पनम् । मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके ॥ १३१ ॥

ṣaṭṣaṣṭhāṣṭeṣu vahnyarṇairhṛdayādyaṃgakalpanam | mūrdhni bhāle dṛśoḥ śrotre gaṃḍayugme sanāsike || 131 ||

Dengan suku kata api (vahni-arṇa), hendaklah dilakukan penempatan anggota (aṅga-kalpanā/nyāsa) bermula dari jantung, menurut kelompok enam, enam dan lapan—diletakkan pada kepala, dahi, kedua-dua mata, telinga, sepasang pipi, serta hidung.

ṣaṭ-ṣaṣṭi-aṣṭeṣuin (the sets of) six, sixty, and eight
ṣaṭ-ṣaṣṭi-aṣṭeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या/प्रातिपदिक) + ṣaṣṭi (संख्या/प्रातिपदिक) + aṣṭa (संख्या/प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napुंसakaliṅga (n.) (numeral compound used substantively), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Bahuvacana (Plural)
vahni-arṇaiḥwith fire-letters (vahni-syllables)
vahni-arṇaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक) + arṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napुंसakaliṅga (n.) (context: ‘letters’), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
hṛdaya-ādi-aṅga-kalpanamthe placement/visualization of limbs beginning with the heart
hṛdaya-ādi-aṅga-kalpanam:
Karta (कर्ता/Subject; nominal predicate)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक) + kalpana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
mūrdhnion the head/crown
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
bhāleon the forehead
bhāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhāla (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.)/Puṃliṅga (m.) (usage varies), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
dṛśoḥof the two eyes
dṛśoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdṛś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.) (dual form), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Dvivacana (Dual)
śrotrein/on the ear
śrotre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootśrotra (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
gaṇḍa-yugmeon the pair of cheeks
gaṇḍa-yugme:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootgaṇḍa (प्रातिपदिक) + yugma (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
sa-nāsikeon/with the nose
sa-nāsike:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootsa (सह/प्रातिपदिक) + nāsikā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)

Sanatkumara (teaching Narada in a technical Vedāṅga/ritual context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

A
Agni

FAQs

It teaches a disciplined method of internalizing mantra-power through nyāsa—sanctifying key bodily loci (heart, head, eyes, ears, cheeks, nose) so the practitioner’s body becomes a fit vessel for Vedic/āgamic recitation and contemplation.

Though technical, the nyāsa described supports bhakti by preparing the senses and inner being for focused remembrance and worship—purifying perception (eyes/ears) and centering devotion in the heart before mantra-japa or pūjā.

It highlights applied ritual-phonetics and mantra-prayoga: using specific syllable-sets (six-six-eight) and assigning them to prescribed body-points (aṅga-kalpanā/nyāsa), a technical procedure aligned with śikṣā (phonetic discipline) and kalpa (ritual method).