Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 144

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

प्राणो द्वितीयः स्वयुतो वनदुच्छक्तिभिः परः । इतीरिता त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुंदरी ॥ १४४ ॥

Transliteration

prāṇo dvitīyaḥ svayuto vanaducchaktibhiḥ paraḥ | itīritā tryakṣarākhyā nityeyaṃ kulasuṃdarī || 144 ||

Translation

“Suku kata kedua ialah ‘prāṇa’, digabungkan dengan ‘sva’, dan diletakkan melampaui (yakni menyusuli) kuasa yang ditandai oleh ‘vana’ dan ‘du’. Demikianlah diisytiharkan Kulasundarī yang sentiasa hadir, masyhur sebagai mantra tiga suku kata.”

Word by Word

• प्राणः: prāṇa / life-breath
• प्राणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• द्वितीयः: second
• द्वितीयः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्व-युतः: joined with ‘sva’
• स्व-युतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + युत (प्रातिपदिक; √युज्-क्त)
• Form: समासः तत्पुरुषः (स्वेन युतः), कृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वन-दुत्-शक्तिभिः: with the powers ‘vana’ and ‘dut’
• वन-दुत्-शक्तिभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वन + दुत् + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: समासः बहु-तत्पुरुषः (वन-दुत्-शक्तयः), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• परः: supreme / beyond
• परः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• ईरिता: declared / stated
• ईरिता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईरित (प्रातिपदिक; √ईर्-क्त)
• Form: कृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• त्रि-अक्षर-आख्या: named ‘three-syllabled’
• त्रि-अक्षर-आख्या: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + अक्षर + आख्या (प्रातिपदिक)
• Form: समासः तत्पुरुषः (त्रीणि अक्षराणि यस्याः आख्या/नाम), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• नित्या: eternal
• नित्या: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• कुल-सुंदरी: the beauty of the lineage
• कुल-सुंदरी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुल + सुंदरी (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कुलस्य सुंदरी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada (teaching mantra-vidya within the Vedanga-oriented section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Kulasundari
• Nitya (Devi)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It encodes a specific three-syllabled (tri-akṣarī) formulation of Kulasundarī/Nityā, emphasizing that mantra is a precise arrangement of sound-powers (śaktis) whose order is itself spiritually operative.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here takes the form of upāsanā: devotion expressed through faithful remembrance and correct recitation of the deity’s mantra, treating the Goddess as ‘nityā’—ever-present and approachable through sound.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) and mantra-śāstra method: the verse teaches that syllable-order, junction (yuta), and placement (para) are technical rules for constructing and reciting mantras correctly.