Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa

Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā

Devanagari script

शापोद्धारप्रकारोऽन्यो यद्वायं कीर्तितो बुधैः । आद्यमाद्यं हि तार्तीयं कामः कामोऽथ वाग्भवम् ॥ ४५ ॥

Transliteration

śāpoddhāraprakāro'nyo yadvāyaṃ kīrtito budhaiḥ | ādyamādyaṃ hi tārtīyaṃ kāmaḥ kāmo'tha vāgbhavam || 45 ||

Translation

Satu lagi cara menyingkirkan sumpahan, sebagaimana diajarkan oleh para bijaksana, ialah: gunakan bīja yang pertama, sekali lagi yang pertama, kemudian yang ketiga; lalu “kāma”, sekali lagi “kāma”, dan sesudah itu “vāgbhava”.

Word by Word

• शाप-उद्धार-प्रकारः: the method of curse-removal
• शाप-उद्धार-प्रकारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + उद्धार (प्रातिपदिक) + प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (शापस्य उद्धारस्य प्रकारः = method of removing a curse); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अन्यः: another
• अन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (प्रकारः)

• यद्वा: or alternatively
• यद्वा: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यद्वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or else)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• कीर्तितः: has been described
• कीर्तितः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been described’

• बुधैः: by the wise
• बुधैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• आद्यम्: the first (syllable/element)
• आद्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; मन्त्राङ्ग/बीज-नामरूपेण

• आद्यम्: the first (again)
• आद्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; पुनरुक्ति (repetition)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)

• तार्तीयम्: tārtīya (a specific syllable/element)
• तार्तीयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तार्तीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; मन्त्र-तत्त्व/बीज-नाम

• कामः: kāma (a seed-syllable/name)
• कामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बीज-नामरूपेण

• कामः: kāma (again)
• कामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुनरुक्ति

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक/समुच्चयार्थक (then/and)

• वाक्-भवम्: vāgbhava (the ‘born-of-speech’ bīja)
• वाक्-भवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वाचः भवः/वाग्भवः = ‘born of speech’, name of a bīja); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a precise mantra-krama (ordered sequence of seed-syllables) as a recognized śāpa-uddhāra prayoga, emphasizing that remedial rites depend on correct arrangement and transmission by the learned.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it frames mantra as a disciplined, tradition-guided practice rather than mere emotion—supporting bhakti by removing obstacles (like a śāpa) through authorized ritual method.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Mantra-prayoga and correct recitation order (krama), aligning with the technical discipline of śikṣā (phonetics) and broader ritual-application know-how used in remedial rites.