Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

चतुर्विधा मृत्तिका तु श्वेता पीतारुणासिता । तत्र गोपीचंदनं तु हरितालं च गौरिकम् ॥ ६३ ॥

caturvidhā mṛttikā tu śvetā pītāruṇāsitā | tatra gopīcaṃdanaṃ tu haritālaṃ ca gaurikam || 63 ||

Tanah liat (untuk tujuan ritual) ada empat jenis—putih, kuning, merah, dan hitam. Dalam kalangan ini turut dihitung gopīcandana, haritāla, dan gaurikā (sebagai tanah/mineral khusus untuk tanda suci dan upacara).

चतुर्विधाfourfold
चतुर्विधा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/द्विगुसदृश (चतुर्णां विधा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agreeing with मृत्तिका
मृत्तिकाclay/earth
मृत्तिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
श्वेताwhite
श्वेता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective (one kind)
पीताyellow
पीता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective (one kind)
अरुणाreddish
अरुणा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective (one kind)
असिताblack
असिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective (one kind)
तत्रthere/among them
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण
गोपीचन्दनम्gopī-candana (sacred clay)
गोपीचन्दनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोपी + चन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (गोपी-चन्दनम् = ‘gopī-sandal’, a kind of clay), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक
हरितालम्orpiment (yellow mineral)
हरितालम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरिताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
गौरिकम्gaurika (a kind of earth/pigment)
गौरिकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It defines approved ritual earths by color and name, emphasizing purity and correct material selection in sacred observances (tilaka, vows, and ceremonial acts), where substance-choice supports sanctity and right practice.

By pointing to gopīcandana and related sacred materials used for devotional markings and worship-preparation, it frames bhakti as disciplined practice—honoring the deity through proper external signs and ritual purity.

A technical, ritual-application classification of mṛttikā (earth/clay) by type and recognized names—useful for karmakāṇḍa procedure and vrata observance, aligning materials with prescribed standards.