Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana
ततो भृग्वाकाशखाग्निभगेंद्वाढ्याः परंतिमः । सहक्षमलतोयाग्निचंद्रशांतियुतो मरुत् ॥ ५२ ॥
tato bhṛgvākāśakhāgnibhageṃdvāḍhyāḥ paraṃtimaḥ | sahakṣamalatoyāgnicaṃdraśāṃtiyuto marut || 52 ||
“Kemudian, prinsip Angin (Marut) dihuraikan sebagai diperkaya dengan Bhṛgu, ākāśa (eter), kha (ruang), agni (api), Bhaga dan indu (bulan); serta dikurniai kesabaran, kesucian, air, api, ketenangan laksana bulan, dan pendamaian.”
Sanatkumara (in dialogue with Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
It frames Vāyu (Marut) not merely as physical wind but as a tattva whose functioning is shaped by multiple cosmic factors—fiery energy, lunar coolness, and śānti—indicating that harmony in life comes from balancing these interacting principles.
Indirectly, it supports bhakti practice by emphasizing śānti (pacification) and candra-like calmness as necessary inner conditions; a devotee stabilizes the restless “wind” of the mind through peace-making disciplines and God-centered steadiness.
It reflects Vedāṅga Jyotiṣa-style technical mapping—linking an element (Vāyu/Marut) with luminaries and deities (Indu/Chandra, Bhaga) and qualities (śānti)—used in traditional diagnostic and remedial reasoning (śānti/pariśodhana) in Vedic astrology and ritual contexts.