Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ । मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ ॥ ४५ ॥

śukrārkrau mātṛpitarau divā naktaṃ śaśīnajau | mātṛṣvasṛpitṛvyākhyau vā padmeji same śubhau || 45 ||

Zuhrah dan Matahari dianggap sebagai ibu dan bapa; Siang dan Malam pula bagaikan dua putera Bulan. Atau lagi, wahai Yang Lahir dari Teratai, ibu saudara sebelah ibu dan bapa saudara sebelah bapa juga dinyatakan membawa kebaikan apabila keduanya seimbang (pada kekuatan atau kedudukan).

शुक्र-अर्कौVenus and Sun
शुक्र-अर्कौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र + अर्क (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास; कर्तरि
मातृ-पितरौmother and father
मातृ-पितरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ + पितृ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास; कर्तरि/उपमान-रूपेण
दिवाby day
दिवा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
शशी-नजौthe two born of the Moon
शशी-नजौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशी + नज (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; समासार्थः—शशिनः नजौ (born of the Moon)
मातृ-स्वसृ-पितृव्य-आख्यौcalled maternal-aunt and paternal-uncle
मातृ-स्वसृ-पितृव्य-आख्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमातृ + स्वसृ + पितृव्य + आख्य (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्; द्वन्द्व-समास (aunt and paternal-uncle termed)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/option)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
पद्मेin Padma (a sign/place)
पद्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अधिकरणे
इजिin Jupiter
इजि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइजि/इज्य (प्रातिपदिक; variant)
Formसप्तमी, एकवचन, पुंलिङ्ग; अधिकरणे
समेin an equal/even (position)
समे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम्; अधिकरणे
शुभौbenefic/auspicious (the two)
शुभौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्

Narada (teaching, in dialogue context with Sanatkumara tradition; addressed here to Brahma as 'Padmeji')

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Shukra (Venus)
A
Arka (Sun)
S
Shashi (Moon)
B
Brahma (Padmeji)

FAQs

It frames cosmic order through familial symbolism—planets and time-units are treated as relational powers—teaching that harmony (samatā) is a mark of śubha (auspiciousness) aligned with dharma.

Indirectly: by emphasizing auspicious order and balance in worldly timing and relationships, it supports disciplined, sattvic living—an enabling foundation for steady Vishnu-bhakti and vrata observance.

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology): the verse uses graha-identifications and the principle of 'sama' (equal strength/balance) to indicate favorable conditions, a typical astrological criterion for selecting shubha-kāla.