Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 103

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

उदयास्तगतौ पापौ चंद्रः क्रूरयुतैः शुभैः । न चेद्दृष्टस्तदा मृत्युर्जातस्य भवति ध्रुवम् ॥ १०३ ॥

udayāstagatau pāpau caṃdraḥ krūrayutaiḥ śubhaiḥ | na ceddṛṣṭastadā mṛtyurjātasya bhavati dhruvam || 103 ||

Jika pada saat kelahiran Bulan ditimpa pengaruh malefik ketika terbit dan ketika terbenam, dan tidak menerima aspek daripada planet benefik, maka kematian bayi yang baru lahir itu pasti.

उदय-अस्त-गतौ(the two) situated at rise and set
उदय-अस्त-गतौ:
विशेषण (विशेषणम्/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदय (प्रातिपदिक) + अस्त (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त, √गम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त (गत) ‘gone/placed’; समासः—द्वन्द्वः (उदय+अस्त) + तत्पुरुष (उदयास्तयोः गतौ)
पापौtwo malefics
पापौ:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रूर-युतैःwith cruel (planets)
क्रूर-युतैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त, √युज्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘joined with’; समासः—तत्पुरुषः (क्रूरैः युताः)
शुभैःwith benefics
शुभैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
not
:
सम्बन्ध (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चेत्if
चेत्:
सम्बन्ध (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle ‘if’)
दृष्टःis seen
दृष्टः:
कर्म (कर्म/Predicate state)
TypeVerb
Rootदृष्ट (कृदन्त, √दृश्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ ‘seen/observed’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मृत्युःdeath
मृत्युः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातस्यof the one born
जातस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootजात (कृदन्त, √जन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘born’
भवतिbecomes/occurs
भवति:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन-आकारः, क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

C
Chandra (Moon)

FAQs

It treats Jyotiṣa as a Vedāṅga that reads karmic indications at birth; the verse underscores how severe lunar affliction is considered an ominous sign, reminding one of life’s fragility and the need for dharma and spiritual preparedness.

While the verse is technical (Jyotiṣa), its implication supports Bhakti-oriented living: recognizing uncertainty of lifespan encourages taking refuge in Bhagavān through remembrance, prayer, and righteous conduct without delay.

Jyotiṣa Vedāṅga: assessing a birth condition via the Moon’s affliction (pāpatva), association with malefics (krūra-yuti), and absence of benefic aspects (śubha-dṛṣṭi) to judge critical outcomes.