Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 46

The Description of the Glory of the Purāṇa

Purāṇa-Māhātmya

अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् । उर्वशी कांचनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु ॥ ४६ ॥

arjuno hanumāndarbhaścittaṃ citrarathoṃ'bujam | urvaśī kāṃcanaṃ yadvacchreṣṭāścaite svajātiṣu || 46 ||

Sebagaimana Arjuna, Hanumān, rumput darbha, minda, Citraratha, teratai, Urvaśī, dan emas—masing-masing dianggap yang terunggul dalam golongannya—demikian juga, semuanya ini dipandang sebagai yang terbaik dalam jenisnya sendiri.

arjunaḥArjuna
arjunaḥ:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootarjuna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम (proper noun)
hanumānHanumān
hanumān:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम (proper noun)
darbhaḥdarbha grass
darbhaḥ:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootdarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
cittammind
cittam:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootcitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
citrarathaḥCitraratha
citrarathaḥ:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootcitra + ratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (‘having a splendid chariot’ / ‘splendid-chariot’) नाम (proper noun)
abujamlotus
abujam:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootabja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अम्बुज’ (= abja) पद्म (lotus)
urvaśīUrvaśī
urvaśī:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rooturvaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम (proper noun)
kāṃcanamgold
kāṃcanam:
Karta (कर्ता/उदाहरण)
TypeNoun
Rootkāṃcana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
yadvatjust as
yadvat:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootyadvat (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानार्थक (comparative particle: ‘just as/likewise’)
śreṣṭāḥbest/excellent
śreṣṭāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (nominative plural adjective)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
etethese
ete:
Karta (कर्ता/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
sva-jātiṣuin their own categories
sva-jātiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootsva + jāti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘in their own kinds/classes’)

Narada (in an anukramanika/enumerative passage, within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

A
Arjuna
H
Hanuman
D
Darbha (Kusha grass)
C
Citraratha
L
Lotus (Ambuja)
U
Urvashi
G
Gold (Kanchana)

FAQs

It teaches a Purāṇic method of instruction: by citing universally recognized “foremost” examples, the text clarifies how excellence is understood within each category—supporting discernment (viveka) in dharma and tradition.

By naming Hanumān as preeminent, the verse implicitly upholds the ideal of exemplary devotion and service; bhakti is presented as something recognizable by its highest model, inspiring imitation of the best standard.

Ritual practice is hinted through “darbha” (kuśa grass), a key sacrificial/śrauta-smārta implement; it points to correct ritual materials and purity norms used in Vedic rites.