Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेंद्रियः । ततः समांते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः ॥ ६३ ॥

dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjiteṃdriyaḥ | tataḥ samāṃte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ || 63 ||

Selama dua belas bulan, hendaklah dia makan pada waktu malam sahaja, dengan indera yang terkawal. Kemudian, pada akhir tahun, hendaklah dia memuja arca suci itu menurut tata cara yang ditetapkan.

द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्/अविकारी संख्याविशेषण; ‘twelve’ (प्रतिमासम् इति विशेषण)
प्रतिमासम्each month
प्रतिमासम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-मास (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (every month)
तुindeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (but/indeed)
नक्ताशीःone who eats at night (only)
नक्ताशीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्त-आशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नक्तं आश्नाति इति)
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जितेन्द्रियःself-controlled
जितेन्द्रियः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमसूचक (then)
समान्तेat the end of the year
समान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसम-अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारय (समः अन्तः = वर्षपर्यवसानः)
ताम्that
ताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मूर्तिम्)
मूर्तिम्image/form
मूर्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
समभ्यर्च्यhaving worshipped properly
समभ्यर्च्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अभि+अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having duly worshipped’
विधानतःaccording to the prescribed procedure
विधानतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधानतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (according to rule/ordinance)

Narada

Vrata: Akhaṇḍa-vrata (contextual continuation)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

It emphasizes sustained discipline (naktāśī) and sense-restraint (jitendriya) as the foundation for a successful year-long observance, culminating in properly performed worship (vidhānataḥ) of the chosen deity-image.

Bhakti here is shown as steady practice over time: regulated living for twelve months, followed by reverent, rule-based arcana of the mūrti—devotion expressed through consistency, purity, and correct ritual attention.

Ritual procedure and correct performance—aligned with Kalpa (ritual injunctions) and basic vrata-niyamas—are highlighted by the insistence on worshiping “vidhānataḥ,” i.e., according to prescribed rules.