Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 8Harishchandra’s Trial: Truth, the Sale of Family, and Bondage to a Chandala

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे द्रौपदेयोत्पत्तिर्नाम सप्तमोऽध्यायः ।

अष्टमोऽध्यायः ।

जैमिनिरुवाच ।

भवद्भिरिदमाख्यातं यथाप्रश्नमनुक्रमात् ।

महत् कौतूहलं मेऽस्ति हरिश्चन्द्रकथां प्रति ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe draupadeyotpattirnāma saptamo 'dhyāyaḥ |

aṣṭamo 'dhyāyaḥ |

jaiminiruvāca |

bhavadbhiridamākhyātaṃ yathāpraśnamanukramāt |

mahat kautūhalaṃ me 'sti hariścandra kathāṃ prati ||

Demikianlah, dalam Mārkaṇḍeya Purāṇa yang mulia, berakhirlah bab ketujuh yang bernama “Kelahiran Draupadeya.” Kini bermulalah bab kelapan. Jaimini berkata: “Tuan telah menceritakannya kepadaku menurut tertib, tepat sebagaimana soalan-soalanku. Namun, masih tinggal dalam diriku suatu keingintahuan besar tentang kisah Hariścandra.”

itithus
iti:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-निपात) marking end/quotation
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇein the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Saptamī (Locative), Ekavacana; title-compound (Tatpuruṣa) ‘mārkaṇḍeyasya purāṇam’ with honorific śrī
draupadeya-utpattiḥthe birth/origin of Draupadeya
draupadeya-utpattiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdraupadeya (प्रातिपदिक) + utpatti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (Nominative), Ekavacana; Tatpuruṣa ‘draupadeyasya utpattiḥ’
nāmanamed
nāma:
Naming marker (संज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage meaning ‘named/called’ (नाम-शब्दः)
saptamaḥseventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; ordinal qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
aṣṭamaḥeighth
aṣṭamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; ordinal qualifying adhyāyaḥ (understood)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
jaiminiḥJaimini
jaiminiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaimini (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ (लिट्, Perfect), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
bhavadbhiḥby you (honored ones)
bhavadbhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Bahuvacana; honorific 2nd-person pronoun
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; object of ākhyātam
ākhyātamhas been narrated
ākhyātam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā√khyā (धातु) + ākhyāta (कृदन्त; क्त)
FormPast participle (क्त) used predicatively; Napuṃsaka, Prathamā, Ekavacana
yathā-praśnamas per the questions
yathā-praśnam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + praśna (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound functioning adverbially; ‘according to the questions’
anukramātin sequence/due order
anukramāt:
Kriyāviśeṣaṇa/Hetu (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootanukrama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Pañcamī (Ablative), Ekavacana; used adverbially ‘in due order/sequence’
mahatgreat
mahat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā, Ekavacana; qualifying kautūhalam
kautūhalamcuriosity
kautūhalam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkautūhala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā, Ekavacana
memy/of me
me:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (Genitive), Ekavacana; enclitic pronoun
astiis/exists
asti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLaṭ (Present), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
hariścandra-kathāmthe story of Hariścandra
hariścandra-kathām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothariścandra (प्रातिपदिक) + kathā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; Tatpuruṣa ‘hariścandrasya kathā’
pratiabout/towards
prati:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
FormPreposition/postposition (उपसर्गसदृश-अव्यय) governing accusative; sense ‘towards/about’
Jaimini speaking (addressing the prior narrator within the frame dialogue of the Markandeya Purana tradition).

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Frame narrativeInquiry and transmission (śravaṇa–kathana)Dharma exemplars (Hariścandra as a truth/duty paradigm)

FAQs

The verse models the dhārmic method of learning: attentive listening, verifying that the teaching answers the question in proper sequence, and then extending inquiry toward a paradigmatic narrative (Hariścandra) traditionally used to examine satya (truthfulness), dāna (giving), and adherence to vow under extreme trial.

Primarily it functions as a narrative hinge within the Purāṇic ‘vaṃśānucarita/ākhyāna’ mode (accounts of exemplary lineages and persons). It is not directly sarga/pratisarga; rather it signals transition into an itihāsa-like moral history centered on a righteous king.

The ‘kautūhala’ (burning curiosity) symbolizes the inner readiness (adhikāra) for dharma-śikṣā: the listener’s mind must be stirred toward the archetype of satya. Hariścandra, as a symbol of unwavering truth, becomes a mirror for the aspirant’s commitment to integrity even when identity, status, and possessions are stripped away.