Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Adhyaya 57The Ninefold Divisions of Bharata: Mountains, Rivers, and Peoples

नासिक्यावाश्च ये चान्ये ये चैवोत्तरनर्मदाः ।

भीरुकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि ॥

nāsikyāvāśca ye cānye ye caivottaranarmadāḥ / bhīrukacchāḥ samāheyāḥ saha sārasvatairapi

Kaum Nāsikyāvās (yang mendiami Nāsikya) dan bangsa-bangsa lain; juga mereka yang berada di utara Sungai Narmadā; kaum Bhīrukaccha dan Samāheya, serta kaum Sārasvata juga.

नासिक्यावाःNāsikyāvās (a people)
नासिक्यावाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनासिक्याव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
येwho/which (those)
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (others)
येwho (those)
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
उत्तरनर्मदाःUttara-Narmadās (people north of the Narmadā)
उत्तरनर्मदाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउत्तर + नर्मदा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (locative/directional determinative): ‘नर्मदायाः उत्तरभागे ये’ (those north of the Narmadā)
भीरुकच्छाःBhīrukacchas (a people)
भीरुकच्छाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभीरु + कच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (name): ‘भीरु-कच्छाः’
समाहेयाःSamāheyas (a people)
समाहेयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसमाहेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सहwith
सह:
Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे तृतीया-सम्बन्धः (with)
सारस्वतैःwith the Sārasvatas (a people)
सारस्वतैः:
Sahakāraka (सहकारक/Accompaniment)
TypeNoun
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावनार्थक-अव्यय (particle ‘also/even’)
Not Devī Māhātmya; geographical narration continues.

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GeographyRiver boundaries (Narmadā)Regional identity

FAQs

Rivers function as cultural boundaries and connectors; naming peoples by river-relative location shows how ecology shapes social memory.

Geographical appendix to vaṃśa/vaṃśānucarita-style narration; not a core pancalakṣaṇa head, but a typical Purāṇic scaffold.

The Narmadā as a liminal marker hints at ‘tīrtha’ logic: crossing boundaries is both geographic and ritual.