Previous Verse
Next Verse

Shloka 108

Adhyaya 23Ashvatara’s Vow for Madalasa and the Bestowal of Musical Science by Sarasvati

जीवितं गुणिनः श्लाघ्यं जीवान्नेव मृतोऽगुणः ।

गुणवान् निर्वृतिं पित्रोः शत्रूणां हृदयज्वरम् ॥

jīvitaṃ guṇinaḥ ślāghyaṃ jīvanneva mṛto 'guṇaḥ | guṇavān nirvṛtiṃ pitroḥ śatrūṇāṃ hṛdaya-jvaram ||

Hidup orang berbudi adalah layak dipuji; yang tidak berbudi seakan-akan mati walaupun masih hidup. Orang yang berbuat kebajikan menggembirakan ibu bapa—dan menimbulkan demam dalam hati musuh.

jīvitamlife
jīvitam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
guṇinaḥof the virtuous man
guṇinaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootguṇin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
ślāghyampraiseworthy
ślāghyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootślāghya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective
jīvanliving
jīvan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√jīv (जीव्) + śatṛ (शतृ) (कृदन्त)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
mṛtaḥdead
mṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmṛta (प्रातिपदिक/कृदन्त from √mṛ)
FormPast participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
aguṇaḥa man without virtues
aguṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-guṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
guṇavānthe virtuous one
guṇavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootguṇavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nirvṛtimcontentment / delight
nirvṛtim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnirvṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
pitroḥof (his) two parents
pitroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन)
śatruṇāmof enemies
śatruṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
hṛdayajvaramheart-fever / anguish
hṛdayajvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक) + jvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: hṛdayasya jvaraḥ
Nāgendra speaking

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Virtue ethicsReputation and moral lifeFilial joyDeterrence of adversaries

FAQs

Guṇa (character) is the measure of being truly alive; virtue produces social trust and familial happiness, while also functioning as moral strength that unsettles wrongdoing.

Dharma-oriented aphoristic teaching within narrative; not a cosmological or manvantara enumeration.

‘Enemies’ may denote inner vāsanās; virtue generates inner ‘heat’ for impurities, making them restless until they subside.