Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Adhyaya 15Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

प्रसादं कुरु भूपेति तिष्ठ तावन्मुहूर्तकम् ।

त्वदङ्गसङ्गी पवनो मनो ह्लादयते हि नः ॥

prasādaṃ kuru bhūpeti tiṣṭha tāvan muhūrtakam | tvadaṅgasaṅgī pavano mano hlādayate hi naḥ ||

“Tunjukkanlah belas kasihan, wahai Raja—tinggallah seketika sahaja. Angin yang menyentuh tubuhmu menggembirakan hati kami.”

प्रसादम्favor/grace
प्रसादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कुरुdo/show
कुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
भूपO king
भूप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
तिष्ठstay/stand
तिष्ठ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; √स्था (to stand/stay)
तावत्for a while
तावत्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परिमाण/काल-पर्यन्त (for that much time/so long)
मुहूर्तकम्a moment
मुहूर्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुहूर्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अल्पकालवाचक
त्वत्-अङ्ग-सङ्गीconnected with your body
त्वत्-अङ्ग-सङ्गी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + सङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘त्वदङ्गस्य सङ्गी’ (associated with your body)
पवनःwind/breeze
पवनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
मनःmind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
ह्लादयतेgladdens/pleases
ह्लादयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootह्लाद् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; causative sense ‘gladdens’ (denominative/causative usage)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)
नःto us/our
नः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), बहुवचन; enclitic pronoun (of us/to us)
Beings undergoing torment (collective) addressing the king

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CompassionMerit radianceRelief from sufferingKingship as dharmic power

FAQs

The presence of a dhārmic person can become a shelter for others; merit is portrayed as socially ‘diffusive,’ offering comfort even to those in suffering.

Ethical narrative illustrating karmic ‘field effects’ (puṇya influencing environment), not a direct pañcalakṣaṇa element.

The ‘wind touching the king’ symbolizes prāṇa refined by dharma; contact with purified prāṇa/saṅga calms afflicted mental states.