Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

नहि पुत्र न नप्तारं न भ्रातरमरिंदमा: । समतिक्रान्तमर्यादं पूजयन्ति नराधिपा:,क्योंकि शत्रुविजयी राजालोग मर्यादाका उल्लंघन करनेवाले अपने पुत्र, नाती-पोते और भाईका भी आदर नहीं करते

nahi putra na naptāraṃ na bhrātaram arindamaḥ | samatikrāntamaryādaṃ pūjayanti narādhipāḥ ||

Wahai penunduk musuh, para raja tidak memuliakan bahkan anak, cucu, atau saudara kandungnya sendiri jika dia telah melampaui batas tata susila. Penghormatan diraja ditentukan oleh dharma dan ketertiban umum, bukan semata-mata pertalian darah.

not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
नप्तारम्grandson
नप्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootनप्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Singular
अरिंदमाःfoe-subduers (kings)
अरिंदमाः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Nominative, Plural
समतिक्रान्तhaving transgressed/overstepped
समतिक्रान्त:
TypeVerb
Rootसम्+अति+क्रम्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative, Singular
मर्यादम्boundary/limit/propriety
मर्यादम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्यादा
FormFeminine, Accusative, Singular
पूजयन्तिhonour/worship
पूजयन्ति:
TypeVerb
Rootपूज्
FormPresent (लट्), Third, Plural, Parasmaipada
नराधिपाःkings/rulers of men
नराधिपाः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Nominative, Plural

धौग्य उवाच

धौम्य (Dhaumya)
N
narādhipāḥ (kings/rulers)
A
arindamaḥ (addressed person: 'subduer of foes')

Educational Q&A

Dharma and maryādā (proper limits of conduct) outweigh mere kinship: a ruler must withhold honor from anyone—son, grandson, or brother—who violates ethical and social boundaries.

Dhaumya is giving counsel framed in royal ethics, stressing that kings prioritize order and righteousness; even close relatives lose respect and standing if they transgress accepted norms.