Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

अतो5हमपि वक्ष्यामि हेतुमत्र निबोधत । हन्तेमां राजवसतिं राजपुत्रा ब्रवीम्पहम्‌,इसलिये मैं भी जो युक्तियुक्त बातें बताऊँगा, उन्हें यहाँ ध्यान देकर सुनो। राजपुत्रो! मैं यह बता रहा हूँ कि राजाके घरमें रहकर कैसा बर्ताव करना चाहिये? उसके अनुसार राजकुलमें रहते हुए भी तुमलोग वहाँके सब दोषोंसे पार हो जाओगे। कुरुनन्दन! विवेकी पुरुषके लिये भी राजमहलमें निवास करना अत्यन्त कठिन है

ato 'ham api vakṣyāmi hetum atra nibodhata | hanta imāṁ rājavasatiṁ rājaputrā bravīmi aham |

Dhaumya berkata: “Maka aku juga akan menerangkan sebabnya—dengarlah dengan penuh perhatian di sini. Wahai para putera raja, akan aku jelaskan tentang hidup di kediaman raja: bagaimana seseorang harus berkelakuan ketika tinggal dalam lingkungan istana. Dengan bertindak demikian, meskipun kamu menetap di tengah keluarga diraja, kamu akan mampu melampaui banyak cela dan keburukan yang timbul di sana. Kerana bahkan bagi orang yang bijaksana, tinggal di istana itu amatlah sukar.”

अतःtherefore
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वक्ष्यामिI will say
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular
हेतुम्reason, motive
हेतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootहेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्रhere
अत्र:
TypeIndeclinable
Rootअत्र
निबोधतunderstand, take note (you all)
निबोधत:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperative (Loṭ), 2nd, Plural
हन्तindeed; well then
हन्त:
TypeIndeclinable
Rootहन्त
इमाम्this (f.)
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
राजवसतिम्royal residence, king's dwelling
राजवसतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजवसति
FormFeminine, Accusative, Singular
राजपुत्राःO princes
राजपुत्राः:
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Vocative, Plural
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular

धौग्य उवाच

D
Dhaugya
R
rājaputrāḥ (the princes)
R
rājavasati (royal residence/palace)
R
rājakula (royal household/court)

Educational Q&A

Life at court is morally perilous; one must adopt disciplined, thoughtful conduct to avoid the faults and temptations that arise in a royal household.

Dhaugya addresses the princes and begins laying out practical guidance on how to reside in the king’s palace—framing it as a difficult test even for the wise, and promising to explain the proper method.