Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Draupadī’s Grief at Seeing the Heroes in Disguise (द्रौपदी-विषादः / वेष-परिभव-वर्णनम्)

आनृशंस्यमनुक्रोशं संविभागस्तथैव च । यस्मिन्नेतानि सर्वाणि सो5यमास्ते नरेश्वर:,जिनमें कोमलता, दया और सबको अन्न-वस्त्र देना आदि समस्त सदगुण विद्यमान थे, वे ही ये महाराज आज इस दुरवस्थामें पड़े हैं

ānṛśaṁsyam anukrośaṁ saṁvibhāgas tathaiva ca | yasminn etāni sarvāṇi so ’yam āste nareśvaraḥ ||

“Kelembutan (tidak kejam), belas kasihan, dan juga kebiasaan berkongsi—pada diri baginda terkumpul segala kebajikan itu; namun raja yang sama itu kini duduk di sini dalam keadaan yang memilukan.”

आनृशंस्यम्kindness, non-cruelty
आनृशंस्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनृशंस्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अनुक्रोशम्compassion
अनुक्रोशम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुक्रोश
FormMasculine, Nominative/Accusative, Singular
संविभागःdistribution, sharing
संविभागः:
Karta
TypeNoun
Rootसंविभाग
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
यस्मिन्in whom/wherein
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
एतानिthese
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
आस्तेsits, remains, is
आस्ते:
TypeVerb
Rootआस्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
नरेश्वरःking, lord of men
नरेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nareśvara (the king, unnamed in this verse)

Educational Q&A

The verse highlights royal dharma as grounded in kindness, compassion, and sharing, while also stressing the fragility of worldly status: even a virtuous king can fall into distress, inviting reflection on impermanence and the need to uphold virtue regardless of fortune.

Vaiśampāyana points out that the king—known for gentleness, compassion, and generosity—has now come to a pitiable state, underscoring the contrast between his former virtues and his present misfortune.