Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas

Vajra-astra deployment

प्रदक्षिणमुपावृत्य समारोहं रथोत्तमम्‌ । भरतनन्दन! सहस्र नेत्रोंवाले देवराज इन्द्र तुम्हें देखना चाहते हैं।। मातलिके ऐसा कहनेपर मैं हिमालयसे आज्ञा ले रथकी परिक्रमा करके उस श्रेष्ठ रथमें सवार हुआ ।। ३५६ || चोदयामास स हयान्‌ मनोमारुतरंहस:

pradakṣiṇam upāvṛtya samārohaṁ rathottamam | bharatanandana sahasranetro devarāja indras tvāṁ draṣṭum icchati || mātalike iti ukte'haṁ himālayam ājñāpya rathasya pradakṣiṇaṁ kṛtvā tasmin śreṣṭhe rathe samāruḍhaḥ || codayāmāsa sa hayān manomārutarāṁhasaḥ |

Arjuna berkata: “Setelah berpaling dan melakukan pradakṣiṇā dengan penuh hormat, aku pun menaiki kereta yang unggul itu. Wahai keturunan Bharata! Indra, raja para dewa yang bermata seribu, ingin bertemu denganmu.” Apabila Mātali berkata demikian, aku memohon izin berundur dari Himālaya, mengelilingi kereta itu sebagai tanda takzim, lalu naik ke atas kereta yang paling mulia itu. Kemudian Mātali menghalau kuda-kuda, sepantas fikiran dan selaju angin.

प्रदक्षिणम्clockwise (in circumambulation)
प्रदक्षिणम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रदक्षिण
उपावृत्यhaving circumambulated / having gone around
उपावृत्य:
TypeVerb
Rootउप-आ-वृत्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
समारोहम्mounting, ascent (act of mounting)
समारोहम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमारोह
Formmasculine, accusative, singular
रथोत्तमम्the best chariot
रथोत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ-उत्तम
Formmasculine, accusative, singular
चोदयामासurged, drove on
चोदयामास:
TypeVerb
Rootचुद्
Formलिट् (periphrastic perfect), perfect (narrative past), third, singular, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
Formmasculine, accusative, plural
मनोमारुतरंहसःswift as mind and wind
मनोमारुतरंहसः:
Karma
TypeAdjective
Rootमनस्-मारुत-रंहस्
Formmasculine, accusative, plural

अजुन उवाच

A
Arjuna
Y
Yudhiṣṭhira (Bharatanandana)
I
Indra
M
Mātali
H
Himālaya
D
divine chariot (ratha)
H
horses (hayāḥ)

Educational Q&A

Even when summoned by divine authority, one should act with dharmic decorum—show reverence (pradakṣiṇā), take proper leave of elders/hosts (ājñā), and proceed with disciplined readiness rather than arrogance.

Mātali informs that Indra wishes to see Arjuna. Arjuna respectfully circumambulates the chariot, takes leave of Himālaya, mounts the divine chariot, and Mātali drives the swift horses onward toward Indra.