Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Hemakūṭa’s Marvels and Lomaśa’s Account of Ṛṣabha at Ṛṣabhakūṭa

Nandā–Kauśikī Tīrtha Passage

धारयिष्ये महाभाग गगनात्‌ प्रच्युतां शिवाम्‌ । दिव्यां देवनदीं पुण्यां त्वत्कृते नृपसत्तम,लोमशजी कहते हैं--राजन्‌! राजा भगीरथकी बात सुनकर देवताओंका प्रिय करनेके लिये भगवान्‌ शिवने कहा--'एवमस्तु” महाभाग! मैं तुम्हारे लिये आकाशसे गिरती हुई कल्याणमयी पुण्यस्वरूपा दिव्य देवनदी गंगाको अवश्य धारण करूँगा”

lomāśa uvāca |

dhārayiṣye mahābhāga gaganāt pracyutāṃ śivām |

divyāṃ devanadīṃ puṇyāṃ tvatkṛte nṛpasattama ||

Lomaśa berkata: “Wahai yang mulia, wahai raja yang terbaik, demi tuanku aku akan menanggung di atas kepalaku sungai para dewa—Gaṅgā yang ilahi, suci, dan membawa berkat—tatkala ia jatuh dari langit.”

धारयिष्येI shall hold/support
धारयिष्ये:
Karta
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
Formलृट् (भविष्यत्), आत्मनेपद, उत्तम, एकवचन
महाभागO fortunate one
महाभाग:
TypeNoun
Rootमहाभाग
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
गगनात्from the sky
गगनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगगन
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
प्रच्युताम्fallen down, descending
प्रच्युताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रच्युत (प्र + च्युत)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शिवाम्auspicious, beneficent
शिवाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशिव
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिव्याम्divine
दिव्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देव-नदीम्the river of the gods
देव-नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवनदी
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुण्याम्holy, meritorious
पुण्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुण्य
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्वत्-कृतेfor your sake
त्वत्-कृते:
Sampradana
TypeIndeclinable
Rootत्वत्कृत
Formहेतु/निमित्त (for the sake of)
नृप-सत्तमO best of kings
नृप-सत्तम:
TypeNoun
Rootनृपसत्तम
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

लोगश उवाच

L
Lomāśa
Ś
Śiva
G
Gaṅgā (the divine river)
S
Sky/Heaven (gagana)

Educational Q&A

The verse highlights divine compassion responding to righteous purpose: Śiva agrees to restrain and bear the heavenly river’s descent, showing that immense power is guided by auspicious intent and used to protect the world when approached for a worthy cause.

In Lomaśa’s narration of the Gaṅgā’s descent, Śiva declares to the king (in the Bhāgīratha context) that he will hold the divine river as she falls from the sky, preventing her overwhelming force and enabling her sacred arrival on earth.