Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

भीमा गजाननाश्रैव तथा नक्रमुखाश्न ये । गरुडानना: कड़्कमुखा वृककाकमुखास्तथा

bhīmā gajānanaś caiva tathā nakramukhāś ca ye | garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhās tathā ||

Vaiśaṃpāyana berkata: “Ada juga makhluk-makhluk yang menggerunkan—sebahagiannya berwajah gajah, sebahagiannya bermulut seperti buaya; ada yang berwajah Garuḍa, ada yang bermuncung seperti bangau; dan ada pula yang berwajah serigala dan gagak.” Dalam suasana perang yang kelam, kisah ini menambah rasa ngeri dengan menggambarkan bentuk-bentuk ganjil yang pemangsa—seolah-olah keganasan telah memesongkan dunia menjadi hamparan ketakutan dan alamat buruk.

भीमाःterrible (ones)
भीमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Plural
गजाननाःelephant-faced (ones)
गजाननाः:
Karta
TypeNoun
Rootगजानन
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नक्रमुखाःcrocodile-faced (ones)
नक्रमुखाः:
Karta
TypeNoun
Rootनक्रमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
गरुडाननाःGaruda-faced (ones)
गरुडाननाः:
Karta
TypeNoun
Rootगरुडानन
FormMasculine, Nominative, Plural
कङ्कमुखाःheron-faced (ones)
कङ्कमुखाः:
Karta
TypeNoun
Rootकङ्कमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
वृककाकमुखाःwolf-and-crow-faced (ones)
वृककाकमुखाः:
Karta
TypeNoun
Rootवृककाकमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
G
Garuḍa
E
elephant (gaja)
C
crocodile (nakra)
K
kaṅka-bird (heron/crane)
W
wolf (vṛka)
C
crow (kāka)

Educational Q&A

The verse underscores how war and adharma-filled violence generate an atmosphere of भय (terror) and अशुभ-लक्षण (inauspicious signs). By depicting monstrous, predatory faces, the narrative suggests that when righteousness collapses, the world appears distorted and threatening—serving as a moral warning about the consequences of unchecked aggression.

Vaiśaṃpāyana is describing terrifying beings/forms seen in the war context—figures with animal and bird faces (elephant, crocodile, Garuḍa, heron, wolf, crow). The description intensifies the scene’s dread and signals ominous conditions surrounding the conflict.