Shloka 53
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
प्रददौ पुरुषव्यात्र वासुकि: पन्नगेश्वर: । पुरुषसिंह! नागराज वासुकिने अग्निकुमारको पार्षदरूपसे जय और महाजय नामक दो नाग भेंट किये ।। एवं साध्याश्ष् रुद्राश्न वसव: पितरस्तथा,रुद्रर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभु: । महापराक्रमी इन्द्र और विष्णु, सूर्य और चन्द्रमा, धाता और विधाता, वायु और अग्नि, पूषा, भग, अर्यमा, अंश, विवस्वान्ू, मित्र और वरुणके साथ बुद्धिमान् रुद्रदेव, एकादश रुद्रणण, आठ वसु, बारह आदित्य और दोनों अश्विनीकुमार--ये सब-के-सब प्रभावशाली कुमार कार्तिकेयको घेरकर खड़े हुए
vaiśampāyana uvāca |
pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ |
puruṣasiṃha nāgarājaḥ vāsukine agnikumāraḥ pārṣadarūpase jayaṃ ca mahājayaṃ nāma dvau nāgau bheṭaṃ cakāra ||
evaṃ sādhyāś ca rudrāś ca vasavaḥ pitaras tathā |
rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ ||
mahāparākramī indraś ca viṣṇuś ca sūryaś ca candramāḥ |
dhātā vidhātā vāyuś cāgniś ca pūṣā bhagaḥ aryamā aṃśaḥ vivasvān mitraḥ varuṇaś ca |
te sarve prabhāvantaḥ kumāraṃ kārtikeyaṃ parivārya tasthuḥ ||
Vaiśampāyana berkata: Wahai harimau di antara manusia, Vāsuki, raja segala ular, mempersembahkan kepada dewa muda itu dua Nāga bernama Jaya dan Mahājaya, sebagai pengiring dalam rupa dan khidmat. Kemudian para Sādhyas, para Rudra, para Vasu dan para Pitṛ juga—bersama para Āditya dan pasangan Aśvin—berdiri mengelilingi Tuhan yang perkasa itu. Indra yang gagah perkasa, Viṣṇu, Matahari dan Bulan, Dhātā dan Vidhātā, Vāyu dan Agni, Pūṣan, Bhaga, Aryaman, Aṃśa, Vivasvān, Mitra dan Varuṇa—semua dewa yang berkuasa ini mengelilingi Kumāra Kārttikeya, berdiri dalam khidmat. Pemandangan ini menegaskan tertib moral: bahkan kuasa tertinggi pun mengakui kepemimpinan yang sah dan berbakti kepada yang ditetapkan untuk melindungi segala dunia.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic order and rightful authority: even exalted beings honor the one appointed for a cosmic purpose. Service (sevā) and recognition of legitimate leadership are portrayed as virtues that sustain harmony.
Vāsuki, king of serpents, offers two Nāga attendants named Jaya and Mahājaya to Kumāra Kārttikeya. Then many divine groups and major deities—Rudras, Vasus, Ādityas, Aśvins, and others—stand around Kārttikeya in attendance, emphasizing his elevated status.