Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

चतुर्थमस्यानुचरं ख्यातं कुमुदमालिनम्‌ । उस समय भगवान्‌ ब्रह्माने संतुष्ट होकर कार्तिकेयको वायुके समान वेगशाली, इच्छानुसार शक्तिधारी, बलवान्‌ और सिद्ध चार महान्‌ अनुचर प्रदान किये, जिनमें पहला नन्दिसेन, दूसरा लोहिताक्ष, तीसरा परम प्रिय घंटाकर्ण और उनका चौथा अनुचर कुमुदमालीके नामसे विख्यात था ।। तत्र स्थाणुर्महातेजा महापारिषदं प्रभु:,रुद्रर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभु: । महापराक्रमी इन्द्र और विष्णु, सूर्य और चन्द्रमा, धाता और विधाता, वायु और अग्नि, पूषा, भग, अर्यमा, अंश, विवस्वान्‌ू, मित्र और वरुणके साथ बुद्धिमान्‌ रुद्रदेव, एकादश रुद्रणण, आठ वसु, बारह आदित्य और दोनों अश्विनीकुमार--ये सब-के-सब प्रभावशाली कुमार कार्तिकेयको घेरकर खड़े हुए राजेन्द्र! फिर वहाँ महातेजस्वी भगवान्‌ शंकरने स्कन्दको एक महान्‌ असुर समर्पित किया, जो सैकड़ों मायाओंको धारण करनेवाला, इच्छानुसार बल-पराक्रमसे सम्पन्न तथा दैत्योंका संहार करनेमें समर्थ था

caturtham asyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam |

Vaiśampāyana berkata: “Pengiringnya yang keempat ialah Kumudamālin yang termasyhur.” Dalam peristiwa ini, para dewa—berkenan dan menyokong—mengurniakan sahabat-sahabat yang berkuasa kepada Kārttikeya, menegaskan bahawa kekuatan ilahi bukan sekadar keperkasaan peribadi, tetapi juga sokongan kosmik yang tersusun dan khidmat setia. Naratif ini membingkai kuasa sebagai sah apabila dianugerahkan untuk melindungi dunia dan mengekang makhluk yang membawa kehancuran.

चतुर्थम्the fourth (one)
चतुर्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अस्यof him
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अनुचरम्attendant, follower
अनुचरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुचर
FormMasculine, Accusative, Singular
ख्यातम्renowned, well-known
ख्यातम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootख्यात
FormMasculine, Accusative, Singular
कुमुदमालिनम्Kumudamālin (name; 'having a garland of lotuses')
कुमुदमालिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमुदमालिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
स्थाणुःSthāṇu (Śiva)
स्थाणुः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थाणु
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
महापारिषदम्a great member of the assembly/retinue
महापारिषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहापारिषद
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
रुद्रैःby/with the Rudras
रुद्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
वसुभिःby/with the Vasus
वसुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Instrumental, Plural
आदित्यैःby/with the Ādityas
आदित्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्विभ्याम्by/with the two Aśvins
अश्विभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Instrumental, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeVerb
Rootवृत
FormPast (PPP), Singular
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kārttikeya (Skanda/Kumāra)
B
Brahmā
V
Vāyu
N
Nandisena
L
Lohitākṣa
G
Ghaṇṭākarṇa
K
Kumudamālin
S
Sthāṇu (Śiva/Śaṅkara/Rudra)
I
Indra
V
Viṣṇu
S
Sūrya
C
Candra
D
Dhātā
V
Vidhātā
A
Agni
P
Pūṣan
B
Bhaga
A
Aryaman
A
Aṃśa
V
Vivasvān
M
Mitra
V
Varuṇa
R
Rudras (Ekādaśa Rudrāḥ)
V
Vasus (Aṣṭa Vasavaḥ)
Ā
Ādityas (Dvādaśa Ādityāḥ)
A
Aśvinīkumāras
D
Daityas
A
Asura (a great asura, unnamed in the provided line)

Educational Q&A

Power is shown as ethically grounded when it is conferred for dharmic purposes—protection, restraint of chaos, and service to cosmic order—rather than for personal domination.

The text identifies Kumudamālin as the fourth attendant of Kārttikeya, within a broader scene where gods and great beings gather around Skanda and confer formidable allies and powers upon him.