Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Ārṣṭiṣeṇa’s Siddhi and the Tīrtha-Boons; Sindhudvīpa–Devāpi Brāhmaṇya; Viśvāmitra’s Tapas Begins

क्षुरेण शितधारेण उत्पपात महावने । महोदरस्य तल्लग्नं जंघायां वै यदृच्छया

kṣureṇa śitadhāreṇa utpapāta mahāvane | mahodarasya tallagnaṃ jaṅghāyāṃ vai yadṛcchayā ||

Vaiśampāyana berkata: Di rimba besar itu, sebilah pisau cukur yang amat tajam tiba-tiba melenting keluar; secara kebetulan ia tersangkut pada tulang kering Mahodara. Peristiwa ini menegaskan bahawa di tengah keganasan dan kekacauan, mudarat boleh muncul tanpa diduga dan tanpa niat—mengingatkan akan rapuhnya hidup serta beratnya tanggungjawab moral atas tindakan yang melepaskan huru-hara.

क्षुरेणwith a razor
क्षुरेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुर
FormMasculine, Instrumental, Singular
शितधारेणhaving a sharp edge
शितधारेण:
Karana
TypeAdjective
Rootशितधार
FormMasculine, Instrumental, Singular
उत्पपातleapt up / sprang forth
उत्पपात:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-पत्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular
महावनेin the great forest
महावने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहावन
FormNeuter, Locative, Singular
महोदरस्यof Mahodara
महोदरस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहोदर
FormMasculine, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
लग्नम्stuck / lodged
लग्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलग्न
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
जंघायाम्in the shin/leg
जंघायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजङ्घा
FormFeminine, Locative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
यदृच्छयाby chance / accidentally
यदृच्छया:
TypeIndeclinable
Rootयदृच्छा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahodara
M
mahāvana (great forest)
K
kṣura (razor)

Educational Q&A

The verse highlights the role of contingency (yadṛcchā) in human suffering: once violence and disorder are set in motion, injury can occur unpredictably, reminding readers of life’s fragility and the ethical responsibility to restrain harmful conditions that breed unintended consequences.

In a great forest setting, a sharp razor suddenly springs up and, by chance, becomes embedded in Mahodara’s shin, describing an abrupt and accidental injury within the unfolding events narrated by Vaiśampāyana.