Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Adhyāya 33: Rauhiṇeya (Balarāma) is welcomed and takes his seat to witness the gadā-engagement

उन्मत्तमिव मातज्ुं तलशब्देन मानवा: । भूय: संहर्षयामासू राजन्‌ दुर्योधनं नृपम्‌

unmattam iva mātaṅgaṃ talaśabdena mānavāḥ | bhūyaḥ saṃharṣayāmāsu rājann duryodhanaṃ nṛpam ||

Wahai Raja, sebagaimana manusia membangkitkan amarah gajah yang sedang musth dengan tepukan yang kuat, demikianlah mereka berulang kali menepuk tangan; dengan hiruk-pikuk itu mereka semakin menyulut kegirangan perang dan keghairahan bertempur Raja Duryodhana—gambaran yang menegaskan bagaimana sanjungan khalayak dapat menyuburkan keangkuhan yang melulu di ambang batas dharma.

उन्मत्तम्maddened (one)
उन्मत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउन्मत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मातङ्गम्elephant
मातङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातङ्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
तलशब्देनwith the sound of clapping
तलशब्देन:
Karana
TypeNoun
Rootतलशब्द
FormMasculine, Instrumental, Singular
मानवाःmen/people
मानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Plural
भूयःagain, repeatedly, further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
संहर्षयामासुःthey gladdened/they roused (to joy/ardor)
संहर्षयामासुः:
TypeVerb
Rootसंहृष्
FormPerfect (Periphrastic Perfect), Third, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपम्the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
M
mānavāḥ (people/men)
M
mātaṅga (elephant)
T
talaśabda (clapping sound)

Educational Q&A

The verse cautions that external applause and group encouragement can intensify a warrior’s intoxication with power and conflict, pushing him toward rash action; ethical discernment (dharma) must not be surrendered to the crowd’s excitement.

Onlookers or attendants repeatedly clap and make a loud commotion, thereby heightening Duryodhana’s battle-joy and zeal—likened to how a musth elephant is roused and provoked by loud clapping.