Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

विदार्य नागाश्वरथान्‌ धनंजय: शरोत्तमैर्वांसववज्ञसंनिभै: । द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा यथा मरुत्वान्‌ बलभेदने पुरा,जैसे पूर्वकालमें इन्द्रने बलासुरका विनाश करनेके लिये बड़े वेगसे यात्रा की थी, उसी प्रकार अर्जुन कर्णको मार डालनेकी इच्छासे इन्द्रके वज्जसदृश उत्तम बाणोंद्वारा शत्रुओंके हाथी, घोड़ों और रथोंको विदीर्ण करते हुए शीघ्रतापूर्वक आगे बढ़े

sañjaya uvāca | vidārya nāgāśvarathān dhanañjayaḥ śarottamair vāṃsavavajñasaṃnibhaiḥ | drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā yathā marutvān balabhedane purā ||

Sañjaya berkata: Setelah mengoyak gajah, kuda, dan kereta perang musuh dengan anak panah unggul laksana vajra (petir) Indra, Dhanañjaya (Arjuna) meluru ke hadapan dengan segera, berniat membunuh Karṇa—sebagaimana pada zaman silam, penguasa para Marut bergegas untuk memusnahkan raksasa Bala. Rangkap ini membingkai maraan Arjuna sebagai tekad tempur yang terarah dan dipandu kewajipan, disamakan dengan tindakan ilahi menyingkirkan kuasa yang merosakkan.

विदार्यhaving torn asunder
विदार्य:
TypeVerb
Rootवि+दॄ (दारण)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
नागelephants
नाग:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Plural
अश्वhorses
अश्व:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय (अर्जुन)
FormMasculine, Nominative, Singular
शरwith arrows
शर:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
उत्तमैःexcellent, best
उत्तमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Instrumental, Plural
वज्रthunderbolt
वज्र:
TypeNoun
Rootवज्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
संनिभैःresembling, like
संनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसंनिभ
FormMasculine, Instrumental, Plural
द्रुतम्swiftly
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम्
ययौwent, advanced
ययौ:
TypeVerb
Rootया
Formलिट् (परोक्स/परफेक्ट), परस्मैपद, 3, Singular
कर्णKarna
कर्ण:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
जिघांसयाwith the desire to kill
जिघांसया:
Karana
TypeNoun
Rootजिघांसया (हन्-धातोः सन्नन्त/इच्छार्थक भाव)
FormFeminine, Instrumental, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
मरुत्वान्Marutvān (Indra)
मरुत्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootमरुत्वत्
FormMasculine, Nominative, Singular
बलin/against Bala (the asura)
बल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल (बलासुर)
FormMasculine, Locative, Singular
भेदनेin the breaking/defeating (act)
भेदने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभेदन
FormNeuter, Locative, Singular
पुराformerly, of old
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Dhanañjaya)
K
Karṇa
I
Indra (Marutvān)
B
Bala (Balāsura)
E
elephants
H
horses
C
chariots
A
arrows
V
vajra (thunderbolt)

Educational Q&A

The verse highlights concentrated resolve in the performance of one’s appointed duty: Arjuna’s single-minded advance is portrayed as purposeful removal of a destructive power, using a divine simile (Indra destroying Bala) to underscore decisive action aligned with the warrior’s role in a righteous war.

Sañjaya describes Arjuna pressing forward rapidly on the battlefield, cutting through opposing elephants, horses, and chariots with exceptionally powerful arrows, driven by the intention to reach and slay Karṇa.