Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

दुर्योधनकवचविमर्शः

Duryodhana’s Armor and the Tactical Reassessment

ववुश्व॒ दारुणा वाता रूक्षा घोराभिशंसिन: । सकबन्धस्तथा<5<दित्ये परिधि: समदृश्यत,रूक्ष, भयसूचक एवं दारुण वायु बहने लगी। (दूसरे दिन सूर्योदय होनेपर) सूर्यमण्डलमें कबन्धयुक्त घेरा देखा गया

sañjaya uvāca |

vavuśva dāruṇā vātā rūkṣā ghorābhiśaṃsinaḥ |

sa-kabandhas tathāditye paridhiḥ samadṛśyata ||

Sanjaya berkata: Angin yang keras dan menggerunkan mula bertiup—kering, kasar, dan sarat petanda, seolah-olah meramalkan bencana. Dan ketika matahari terbit pada hari berikutnya, kelihatan satu lingkaran mengelilingi cakera suria, bertanda rupa “kabandha”—tubuh tanpa kepala—suatu alamat yang menakutkan di tengah perang yang sedang memuncak.

ववुःblew
ववुः:
Karta
TypeVerb
Rootवा (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
दारुणाःterrible, harsh
दारुणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
वाताःwinds
वाताः:
Karta
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
रूक्षाःdry, rough
रूक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootरूक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
घोरdreadful
घोर:
Karta
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अभिशंसिनःportending evil, ominous
अभिशंसिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिशंसिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सकबन्धःhaving a kabandha (headless trunk) [mark]
सकबन्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसकबन्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आदित्येin the sun (sun-disc)
आदित्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
परिधिःhalo, encircling ring
परिधिः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
समदृश्यतwas seen, appeared
समदृश्यत:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Atmanepada, Passive/impersonal sense

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ā
Āditya (Sun)
P
Paridhi (solar halo/ring)
K
Kabandha (headless trunk apparition/omen)
V
Vāta (winds)

Educational Q&A

The verse highlights the Mahābhārata motif that moral disorder and escalating violence in war are mirrored by ominous natural signs. Such portents intensify ethical urgency: when adharma grows, the world itself seems to warn of approaching catastrophe.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that terrifying, dry winds blow and that at sunrise a strange ring appears around the sun, associated with a kabandha-like form—an inauspicious omen foreshadowing grim events in the battle.