Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

द्रोणपर्व — अध्याय १६२: प्रातःसंध्यायां युद्धप्रवृत्तिः तथा रजोमेघे संमूढता

सर्वपाञ्चालसेनाभि: संवृतो रथसत्तम: | नाकम्पत महाबाहु: स्ववीर्य समुपाश्रित:

sarvapāñcālasenābhiḥ saṃvṛto rathasattamaḥ | nākampata mahābāhuḥ svavīryam upāśritaḥ ||

Sañjaya berkata: Walaupun dikepung dari segala arah oleh seluruh bala tentera Pāñcāla, pahlawan kereta perang yang terunggul itu—si perkasa berlengan gagah—tidak berganjak, bersandar pada keberaniannya sendiri. Dalam suasana dharma peperangan, bait ini menonjolkan keteguhan di bawah tekanan yang melimpah: keberanian bukan ketiadaan bahaya, tetapi enggan menyerah ketika dihimpit, berdiri teguh dengan kekuatan batin dan tekad yang berdisiplin.

सर्वपाञ्चालसेनाभिःby/with the entire Pāñcāla army
सर्वपाञ्चालसेनाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वपाञ्चालसेना
FormFeminine, Instrumental, Plural
संवृतःsurrounded/covered
संवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंवृत (सम् + √वृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
रथसत्तमःthe best of chariot-warriors
रथसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootरथसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अकम्पत्shook/trembled
अकम्पत्:
TypeVerb
Root√कम्प्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
महाबाहुःthe mighty-armed one
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
स्ववीर्यम्his own valor/strength
स्ववीर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्ववीर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
समुपाश्रितःhaving resorted to/depending on
समुपाश्रितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमुपाश्रित (सम् + उप + आ + √श्रि)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāñcāla army (Pāñcālas)
R
rathasattama (a foremost chariot-warrior, unnamed in this verse)