Previous Verse
Next Verse

Shloka 203

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

अश्वाज्जघान समरे भीमसेनस्य सायकै: । शक्रदेवने समरभूमिमें बहुत-से सायकोंकी वर्षा करते हुए उन सायकोंद्वारा भीमसेनके घोड़ोंको मार डाला

aśvāj jaghāna samare bhīmasenasya sāyakaiḥ | śakradevane samarabhūmau bahu-śaḥ sāyakān varṣayan taiḥ sāyakair bhīmasenasya aśvān jaghāna |

Sañjaya berkata: Di tengah pertempuran, sambil menghujani dengan banyak anak panah, Śakradeva menewaskan kuda-kuda Bhīmasena dengan panah-panah itu. Peristiwa ini menonjolkan ketepatan perang yang kejam: melumpuhkan gerak lawan menjadi taktik yang menentukan—walau suram—tatkala batas etika biasa runtuh di medan tempur.

अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
जघानslew/killed
जघान:
Karta
TypeVerb
Rootहन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
भीमसेनस्यof Bhimasena
भीमसेनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
I
Indra (Śakra)
A
arrows (sāyaka)
H
horses (aśva)
B
battlefield (samarabhūmi)

Educational Q&A

The verse highlights a harsh battlefield ethic: victory often turns on tactical choices like crippling an enemy’s chariot by killing its horses. It reflects how, in war, strategic necessity can override gentler moral instincts, even while remaining within the broader frame of kṣatriya conduct.

Sañjaya reports that, amid intense fighting, an unnamed warrior (described through an Indra-like simile) rains arrows and kills Bhīma’s horses, effectively disabling Bhīmasena’s chariot and shifting the immediate advantage in the encounter.