Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions

विराटो भगदत्तं तु शरवर्षेण भारत । अभ्यवर्षत्‌ सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम्‌,भारत! विराटने अत्यन्त कुपित होकर भगदत्तपर अपने बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी, मानो मेघ पर्वतपर जलकी बूँदें बरसा रहा हो

sañjaya uvāca |

virāṭo bhagadattaṃ tu śaravarṣeṇa bhārata |

abhyavarṣat susaṃkruddho megho vṛṣṭyā ivācalam ||

Sañjaya berkata: Wahai Bhārata, Virāṭa yang menyala dengan amarah menurunkan hujan anak panah ke atas Bhagadatta—seperti awan mencurahkan hujan ke atas gunung. Kemarahan itu hadir, namun terzahir melalui tindakan perang yang berdisiplin, ketika para pahlawan menunaikan dharma mereka di medan laga.

विराटःVirata
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
भगदत्तम्Bhagadatta
भगदत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शरवर्षेणwith a shower of arrows
शरवर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशर-वर्ष
FormNeuter, Instrumental, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अभ्यवर्षत्rained upon/showered
अभ्यवर्षत्:
TypeVerb
Rootअभि-√वृष्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
सुसंक्रुद्धःhighly enraged
सुसंक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसु-संक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
मेघःa cloud
मेघः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Nominative, Singular
वृष्ट्याwith rain
वृष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अचलम्a mountain
अचलम्:
Karma
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Accusative, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Virāṭa
B
Bhagadatta
B
Bhārata (addressee)
A
arrows
C
cloud
M
mountain

Educational Q&A

The verse highlights a battlefield ideal: even when anger arises, a warrior’s response is expected to remain within the disciplined performance of kṣatriya-duty—courage, steadiness, and effective action—rather than uncontrolled cruelty or panic.

Sañjaya reports that King Virāṭa, furious, launches a sustained barrage of arrows at Bhagadatta, described through a vivid simile: a cloud raining upon a mountain.