Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

सोअन्यत्‌ कार्मुकमादाय गाड़्ेयो वेगवत्तरम्‌ । (जघान निशितैर्बाणैरर्जुनं परवीरहा ।) तदप्यस्य शितैर्बाणैस्त्रिभिश्चिच्छेद फाल्गुन:,अताडयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन्‍्त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे भीष्मजीका धनुष कट गया था। उसी अवस्थामें अर्जुनसे सुरक्षित शिखण्डीने दस बाणोंसे उन्हें और दस बाणोंसे उनके सारथिको भी घायल कर दिया। तत्पश्चात्‌ एक बाणसे ध्वजको काट गिराया। तब शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले गंगानन्दन भीष्मने दूसरा अत्यन्त वेगशाली धनुष लेकर तीखे बाणोंसे अर्जुनको घायल करना आरम्भ किया। यह देख अर्जुनने उस धनुषको भी तीन पैने बाणोंद्वारा काट डाला

sa anyat kārmukam ādāya gāṅgeyo vegavattaram | jaghāna niśitair bāṇair arjunaṁ paravīrahā || tad apy asya śitair bāṇais tribhiś ciccheda phālgunaḥ | atāḍayan raṇe bhīṣmaṁ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ ||

Sañjaya berkata: Kemudian Bhīṣma, putera Gaṅgā dan pembunuh wira musuh, mengambil busur yang lain—lebih pantas daya hentamnya—lalu memanah Arjuna dengan anak panah yang tajam. Namun Arjuna (Phālguna) memutuskan busur itu juga dengan tiga batang anak panah yang runcing. Sementara itu, seluruh Sṛñjaya, bersatu hati, menekan Bhīṣma dari setiap arah di medan perang. Peristiwa ini menegaskan etika getir di gelanggang: keperkasaan dibalas dengan keperkasaan, dan bahkan pahlawan teragung pun terikat oleh keadaan—di sini, kerentanan Bhīṣma dipertajam oleh tekanan bersepadu serta ketegangan moral kerana bertempur di bawah sumpah dan ikatan lama.

सःhe (Bhishma)
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्यत्another
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
गाङ्गेयःthe son of Ganga (Bhishma)
गाङ्गेयः:
Karta
TypeNoun
Rootगाङ्गेय
FormMasculine, Nominative, Singular
वेगवत्तरम्more swift / very swift
वेगवत्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवेगवत्-तर
FormNeuter, Accusative, Singular
जघानstruck / smote
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बाणैःarrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
परवीरहाslayer of enemy-heroes
परवीरहा:
Karta
TypeNoun
Rootपर-वीर-हन्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्विप्/णिनि-प्राय (agent-noun: 'slayer')
तत्that (bow)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिalso / even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अस्यof him (Bhishma)
अस्य:
TypeNoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शितैःwith sharp
शितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बाणैःarrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
चिच्छेदcut (it) to pieces / severed
चिच्छेद:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
फाल्गुनःPhalguna (Arjuna)
फाल्गुनः:
Karta
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Nominative, Singular
अताडयन्they struck / beat
अताडयन्:
TypeVerb
Rootआ + तड्
FormImperfect (लङ्), Third, Plural, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताःunited / together
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
सृञ्जयाःthe Srijayas
सृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma (Gāṅgeya)
A
Arjuna (Phālguna)
S
Sṛñjayas
B
bow (kārmuka)
A
arrows (bāṇa)