Shloka 48
Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial
Devanagari script
बभूव परमो हर्ष: शतशृड्शनिवासिनाम् | तथा देवनिकायानां सेन्द्राणां च दिवौकसाम्
Transliteration
babhūva paramo harṣaḥ śataśṛṅganivāsinām | tathā devanikāyānāṃ sendrāṇāṃ ca divaukasām |
Translation
Vaiśampāyana berkata: Kegembiraan yang tertinggi pun timbul dalam kalangan para pertapa yang mendiami Śataśṛṅga; demikian juga dalam kalangan bala dewa—bersama Indra—yang bersemayam di syurga. Mendengar pengisytiharan langit yang menakjubkan itu, mereka dipenuhi rasa sukacita, seolah-olah tertib kosmos sendiri telah diteguhkan.
Word by Word
बभूवbecame/arose
बभूव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
परमःsupreme, very great
परमः:
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हर्षःjoy, delight
हर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शतशृङ्गनिवासिनाम्of the dwellers in Śataśṛṅga
शतशृङ्गनिवासिनाम्:
TypeNoun
Rootशतशृङ्ग-निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
देवनिकायानाम्of the groups of gods
देवनिकायानाम्:
TypeNoun
Rootदेव-निकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
स-इन्द्राणाम्together with Indra (i.e., including Indra)
स-इन्द्राणाम्:
TypeAdjective
Rootस + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दिवौकसाम्of the heavenly beings (celestials)
दिवौकसाम्:
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaŚ
ŚataśṛṅgaA
ascetic sages (tapasvins/munis)D
deva-nikāyas (hosts of gods)I
IndraH
heaven (divaḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes