Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Prāyaścitta for Mahāpātakas — Brahmahatyā, Association with the Fallen, and Tīrtha-Based Purification

वेदार्थवित्तमः शान्तो धर्मकामो ऽग्निमान् द्विजः / स एव स्यात् परो धर्मो यमेको ऽपि व्यवस्यति

vedārthavittamaḥ śānto dharmakāmo 'gnimān dvijaḥ / sa eva syāt paro dharmo yameko 'pi vyavasyati

Seorang dvija yang paling memahami makna Veda—tenang, mencintai dharma, dan memelihara api suci—dialah perwujudan Dharma tertinggi. Walau hanya berpegang pada satu tekad ini, ia menjadi jalan agama yang paling utama.

veda-artha-vit-tamaḥthe best knower of the Veda’s meaning
veda-artha-vit-tamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootveda + artha + vid (प्रातिपदिक) + tama (प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; compound: वेदार्थवित् (तत्पुरुषः: वेदानाम् अर्थः) + superlative -तम (तमप्)
śāntaḥpeaceful
śāntaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśānta (कृदन्त from √śam)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; qualifies ‘dvijaḥ’
dharma-kāmaḥdesirous of dharma
dharma-kāmaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma + kāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुषः (धर्मस्य कामः = desirous of dharma)
agnimānone who maintains the sacred fire
agnimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootagni + mat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; possessive adjective with -मत् (मतुप्)
dvijaḥa twice-born (brāhmaṇa)
dvijaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; demonstrative pronoun
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
syātwould be/should be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
paraḥsupreme
paraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; qualifies ‘dharmaḥ’
dharmaḥdharma
dharmaḥ:
Karta (कर्ता/predicate)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदik)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate nominative
yamwhich (dharma)
yam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; relative pronoun; object of ‘vyavasyati’
ekaḥone (person)
ekaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; subject of ‘vyavasyati’
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; concessive particle (अपि)
vyavasyatidecides/ascertains
vyavasyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + ava + √sā (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada; ‘determines/decides’

Lord Kurma (Vishnu) speaking to sages (Kurma Purana discourse context)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

V
Veda
D
Dharma
A
Agni

FAQs

It presents the highest Dharma as the firm resolve to live as a Veda-grounded, peaceful, self-controlled person devoted to righteousness—exemplified by the twice-born who sustains sacred discipline (including the fire-rites) and inner calm.

Alongside maintaining Agni, the verse emphasizes śānti (inner tranquility) and dharma-kāmatā (choosing righteousness as one’s aim), which aligns with yogic self-restraint (yama-like steadiness) foundational to later Kurma Purana teachings on devotion and liberation.

Rather than sectarian markers, it elevates universal dharma—Vedic insight, self-control, and disciplined practice—values honored across both Shaiva (Pashupata-oriented) and Vaishnava frameworks within the Kurma Purana’s integrative theology.