Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 182

Dakṣa’s Progeny, Nṛsiṃha–Varāha Avatāras, and Andhaka’s Defeat

Hari–Hara–Śakti Synthesis

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

tvaṃ yatrajñastvaṃ vaṣaṭkārastvaṃ dhātā hariravyayaḥ / tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevastvaṃ dhāma paramaṃ padam

Engkaulah yang mengetahui medan yajña; Engkaulah seruan vashaṭ itu sendiri. Engkaulah Pemelihara—Hari yang tidak binasa. Engkaulah Brahmā; Engkaulah Mahādeva; Engkaulah kediaman tertinggi, maqam yang paling luhur.

tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative (1st/प्रथमा), Singular
yatrajñaḥknower of the sacrifice
yatrajñaḥ:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña + jña (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य ज्ञः = knower of sacrifice)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative, Singular
vaṣaṭkāraḥthe vaṣaṭ-exclamation
vaṣaṭkāraḥ:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvaṣaṭ + kāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; तत्पुरुषः (वषट्-शब्दस्य कारः/उच्चारणम्)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative, Singular
dhātācreator / sustainer
dhātā:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; agent noun (कर्तृवाचक)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
avyayaḥimperishable
avyayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; विशेषणम् (qualifying hariḥ)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative, Singular
brahmāBrahmā
brahmā:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular (irregular stem brahman → brahmā)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative, Singular
mahādevaḥMahādeva
mahādevaḥ:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + deva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; कर्मधारयः (महान् देवः)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Nominative, Singular
dhāmaabode / splendor
dhāma:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdhāman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate nominative
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; विशेषणम् (qualifying padam)
padamstate / place / goal
padam:
Pradhāna (प्रधान/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; in apposition with dhāma (समानााधिकरण)

A devotee/sage hymning the Supreme Lord in the Ishvara-Gita discourse (addressing the one Ishvara as both Hari and Mahadeva)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

H
Hari (Vishnu)
B
Brahma
M
Mahadeva (Shiva)
V
Vaṣaṭkāra (Vedic sacrifice)

FAQs

It presents the Supreme as all-inclusive: the knower, the ritual power, and the highest goal—indicating one imperishable Reality that pervades function (yajña) and final liberation (paramaṃ padam).

The verse supports Ishvara-upāsanā (single-point contemplation of Ishvara) by training the mind to see every sacred act—especially yajña and mantra-utterance—as the Lord, aligning with the Kurma Purana’s Pashupata-oriented interiorization of worship.

By declaring the addressed Lord to be both Hari and Mahādeva, it affirms a synthetic, non-sectarian vision: Shiva and Vishnu are expressions/titles of the one supreme Ishvara.