Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

इन्दिरा च महालक्ष्म्या संदिष्टा तुष्टया तथा / यथोचितनिवासाय विष्णोर्वक्षस्थलं मुदा / तदाज्ञां शिरसा धृत्वा रमा विष्णुश्च भक्तितः

indirā ca mahālakṣmyā saṃdiṣṭā tuṣṭayā tathā / yathocitanivāsāya viṣṇorvakṣasthalaṃ mudā / tadājñāṃ śirasā dhṛtvā ramā viṣṇuśca bhaktitaḥ

Indirā juga diperintah oleh Mahālakṣmī dengan hati yang berkenan, agar bersemayam sewajarnya di dada Viṣṇu dengan sukacita. Rāmā dan Viṣṇu menerima titah itu dengan penuh bhakti, menjunjungnya di atas kepala.

indirāIndirā (Lakṣmī)
indirā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindirā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
mahā-lakṣmyāby Mahālakṣmī
mahā-lakṣmyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; ‘by Mahālakṣmī’
saṃdiṣṭāwas instructed
saṃdiṣṭā:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsaṃ-√diś (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; ‘having been instructed’
tuṣṭayāwith delight
tuṣṭayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottuṣṭi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular; adverbial sense ‘with satisfaction/joyfully’
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (तथा)
yathā-ucita-nivāsāyafor an appropriate abode
yathā-ucita-nivāsāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyathā (अव्यय) + ucita (कृदन्त; √uc) + nivāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; तत्पुरुषः—‘यथोचितः निवासः’ → ‘for a suitable residence’
viṣṇoḥof Viṣṇu
viṣṇoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
vakṣaḥ-sthalamthe chest-region
vakṣaḥ-sthalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘वक्षसः स्थलम्’
mudāwith joy
mudā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmudā (प्रातिपदिक)
FormAdverbial instrumental (तृतीया-प्रयोगे अव्ययवत्); ‘joyfully’
tad-ājñāmthat command
tad-ājñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ājñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular; ‘that command’
śirasāwith the head (in reverence)
śirasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular; idiomatically ‘with (one’s) head’ = respectfully
dhṛtvāhaving accepted
dhṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dhṛ (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), indeclinable; ‘having borne/accepted’
ramāRamā (Lakṣmī)
ramā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootramā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
bhaktitaḥout of devotion
bhaktitaḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
FormAblatival adverb (पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत्); ‘out of devotion’