Shloka 155
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
आदि राजो महाभागः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / पित्रापरञ्जितास्तस्य प्रजास्तेनानुरञ्जिताः
Transliteration
ādi rājo mahābhāgaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān / pitrāparañjitāstasya prajāstenānurañjitāḥ
Translation
Pṛthu Vainya ialah raja pertama yang amat mulia dan gagah; rakyatnya dipuaskan oleh sang ayah, dan baginda pula menambat hati rakyatnya.
Word by Word
आदिthe first
आदि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (‘first/primeval’)
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाभागःhighly fortunate
महाभागः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘greatly fortunate’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पृथुःPṛthu
पृथुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैन्यःson of Vena
वैन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (patronymic)
प्रतापवान्mighty; valorous
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पित्राby the father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अपरञ्जिताःwere not pleased
अपरञ्जिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअ-पर-रञ्ज् (धातु)
Formक्त (past passive participle) with नञ्-पूर्वक (negation), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘not pleased/propitiated’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रजाःthe subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अनुरञ्जिताःwere delighted
अनुरञ्जिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘made pleased/attached’